Choroby otępienne

Choroba Alzheimera (otępienie typu alzheimerowskiego)

• stany lękowe, depresja, zaburzenia zachowania, dziwactwa
• zaburzenia pamięci, zwłaszcza świeżej
• zaburzenia afatyczne, apraksja
• zaburzenia orientacji wzrokowo-przestrzennej
• postępujący zespół otępienny
• niekiedy napady padaczkowe i zaburzenia pozapiramidowe
• TK głowy – rozlany zanik kory i poszerzenie komór

Choroba Picka

• częściej u kobiet
• afazja
• otępienie
• zaburzenia zachowania
• TK głowy – zanik płatów czołowych i skroniowych

Zespoły otępienne na tle naczyniowym

Otępienie wielozawałowe

Udarowe narastanie objawów, zespół otępienny, różnego typu objawy ogniskowe, objawy uogólnionej miażdżycy. W TK głowy – ogniska zawałowe i zanik.

Choroba Binswangera

Nieco częściej u mężczyzn, prawie wyłącznie u chorych z nadciśnieniem tętniczym. Zespół otępienny, objawy ogniskowe, często napady padaczkowe. W TK głowy – symetryczne ogniska hipodensyjne w istocie białej z obecnością ognisk zawałowych.

Otępienie podkorowe

• choroba Parkinsona
• choroba Huntingtona
• choroba Wilsona
• postępujące porażenie nadjądrowe
• otępienie wzgórzowe na tle naczyniowym

Charakteryzuje się ograniczonym charakterem zaburzeń pamięci, szczególnie spowolnieniem aktywności intelektualnej i apatią. Brak typowych objawów korowych, takich jak afazja, apraksja i agnozja.

Uleczalne (odwracalne) zespoły otępienne

(wcześnie rozpoznane i leczone często ulegają poprawie)

• niektóre guzy mózgu
• przewlekły krwiak podtwardówkowy
• wodogłowie komunikujące
• niektóre przypadki przewlekłej encefalopatii anoksycznej
• encefalopatia wrotna
• niektóre zaburzenia endokrynne (niedoczynność tarczycy, hipoglikemia w przebiegu wyspiaka)
• niedobory witaminowe (wit. B1, B6, B12, PP)
• sarkoidoza
• kolagenozy
• zapalenie tętnic olbrzymiokomórkowe
• kiła
• przewlekłe zapalenie opon
• przewlekłe zatrucie
• działanie uboczne leków (neuroleptyki, steroidy, brom)

Padaczka

Uproszczona klasyfikacja napadów padaczkowych

Napady pierwotnie uogólnione; napady wtórnie uogólnione.

Padaczka związana z wiekiem

Zespół Westa – niemowlęta i małe dzieci, napady zgięciowe, u większości opóźnienie rozwoju psychoruchowego, hipsarytmia w EEG, rokowanie niepomyślne.

Zespół Lennoxa-Gastauta – wiek przedszkolny, napady miokloniczno-atoniczne, toniczne, przeważnie zahamowanie rozwoju psychoruchowego, zespoły iglica-fala 2–2,5 Hz w EEG, rokowanie niepomyślne.

Piknolepsja – wiek 4–14 lat, liczne napady nieświadomości, rozwój prawidłowy, zespoły iglica-fala 3 Hz w EEG, rokowanie pomyślne.

Młodzieńcza padaczka miokloniczna – okres pokwitania, napady miokloniczne i toniczno-kloniczne, rzadziej napady nieświadomości, zespoły wieloiglic z falą w EEG.

Padaczka rolandyczna – wiek 3–13 lat, głównie śródsenne napady toniczno-kloniczne, wtórnie uogólnione; napady częściowe proste dotyczące gardła i krtani (nieartykułowane dźwięki, niemożność mówienia), iglice w okolicy centralno-skroniowej w EEG, rokowanie pomyślne.

Padaczka z wyładowaniami w okolicy potylicznej – napady częściowe proste z objawami wzrokowymi, napady kloniczne jednostronne, uogólnione toniczno-kloniczne, także napady częściowe złożone; zespoły iglica-fala w okolicy potyliczno-skroniowej, rokowanie pomyślne.

Napady drgawkowe w zaburzeniach gospodarki wodno-elektrolitowej i metabolizmu

• hipernatremia — leki (środki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki)
• hiponatremia
• hipokalcemia
• hiperkalcemia
• hipomagnezemia
• hipofosfatemia
• hipoglikemia
• porfiria
• nadczynność tarczycy
• ostra niewydolność wątroby
• ostra niewydolność nerek
• dializoterapia

Przyczyny padaczki objawowej

• wady rozwojowe
• uszkodzenia zakaźne i toksyczne płodu
• urazy płodu
• asfiksja
• urazy mózgu
• guzy mózgu
• zapalenie opon i mózgu
• pasożyty mózgu
• choroby naczyniowe mózgu (naczyniaki, miażdżyca, ogniska udarowe, zapalenia żył mózgu)
• zatrucia (m.in. alkohol)
• choroby metaboliczne
• inne choroby (stwardnienie rozsiane, niektóre choroby zwyrodnieniowe)

Napady niepadaczkowe

• omdlenia (zwykłe, ortostatyczne, zespół kaszlowo-omdleniowy, omdlenie mikcyjne)
• zespół zatoki tętnicy szyjnej
• zaburzenia rytmu serca
• przemijające zaburzenia krążenia mózgowego
• migrena
• choroba Meniere’a i łagodne położeniowe zawroty głowy
• narkolepsja
• katapleksja
• bezdech śródsenny
• hipoglikemia
• hiperwentylacja
• tężyczka
• histeria
• choroba tików
• inne napadowe ruchy mimowolne
• napady zatrzymania oddechu u dzieci

Zasady leczenia padaczki

• pewność rozpoznania
• właściwy wybór leku według typu napadów
• rozpoczynanie od leku I wyboru
• monoterapia (ew. racjonalna politerapia)
• dostateczne dawkowanie
• w razie potrzeby monitorowanie stężenia leku w surowicy
• właściwe prowadzenie leczenia
• odpowiednio długie leczenie
• nie wolno nagle przerywać leczenia
• b. wolne odstawianie leczenia

Obserwacja objawów ubocznych.