Diagnostyka obrazowa schorzeń klatki piersiowej

Metody klasyczne

• rtg klp - standaryzacja zdjęć klp
• promieniowanie twarde 110–120 kV
• krótki czas ekspozycji – 0,1–0,2 ms
• mała ilość artefaktów od struktur tętniących
• odległość – 150–200 cm
• małe powiększenie i zniekształcenie geometryczne

• rutynowe rtg klp

• projekcja PA (postero-anterior)
• pozycja stojąca
• głęboki wdech
• wyrzutowanie łopatek
• zachowanie symetrii ustawienia
• zakres badania – od szczytów do kątów przeponowych
• dane pacjenta nie powinny przesłaniać istotnych elementów obrazu

• zdjęcie klp w projekcji AP

• chorzy w ciężkim stanie
• pozycja leżąca, siedząca, półsiedząca
• wysokie ustawienie przepony
• lepiej widoczne odcinki żeber

• zdjęcie boczne (prawo-, lewo-boczne)

• lokalizacja przestrzenna zmian

• zdjęcie lewo-boczne z kontrastem w przełyku

• ocena sylwetki serca

• Guz płata górnego
• Płyn w szczelinie skośnej
• Rtg klp PA; Rtg lewo-boczne z kontrastem w przełyku
• Stenoza mitralna
• Stenoza aortalna

• tomografia klasyczna (zdj. warstwowe)

• aparat rtg z przystawką tomo
• zdjęcie w określonej, dowolnie wybranej warstwie
• grubość warstw – zazwyczaj 10 mm
• płaszczyzna czołowa (strzałkowa, skośna)

Wskazania:

• dokładna ocena okolic wnęk, szczytów
• ocena morfologii zmiany

• zdjęcie klp na wydechu

• ocena ruchomości przepon
• diagnostyka odmy opłucnowej

• zdjęcie w projekcji Przybylskiego

• celowane na pola szczytowo-podobojczykowe
• promień centralny – 30–40° caudalnie
• wyrzutowanie obojczyków powyżej otworu górnego klp
• zmiany gruźlicze, guz Pancoasta

• zdjęcie klp poziomym promieniem w pozycji leżącej na boku

• różnicowanie płynu otorbionego/zrosty opłucnowe

• skopia klp - aparat rtg z torem wizyjnym

obserwacja w trakcie oddechu, czynności serca, w różnych ustawieniach chorego

• zdjęcie małoobrazkowe

duża dawka promieniowania

Rtg klp poziomym promieniem

Bronchografia

• metoda kontrastowania drzewa oskrzelowego
• kontrasty niewdrażające oskrzeli, rozpuszczalne w wodzie, o dużej lepkości
• podanie przez cewnik, odessanie nadmiaru środka
• zdjęcia wykonywane spod skopii
• wskazania: rozstrzenie oskrzeli, przewlekłe zapalenie oskrzeli, zwężenia nowotworowe

Badanie USG klp

• sondy linearne 7–10 MHz
• ocena przez międzyżebra

Zastosowanie/wskazania:

• ocena przepon
• obecność płynu w jamach opłucnowych
• różnicowanie płyn/zrosty
• śródpiersie górne: grasica, węzły, tarczyca (wole)
• zmiany wychodzące ze ścian klp, zmiany płucne położone podopłucnowo
• przydatne do prowadzenia punktacji i kontroli zabiegów inwazyjnych (np. punkcje opłucnej)

Scyntygrafia płuc

• scyntygrafia wentylacyjna

• znacznik podawany wziewnie – Xe-133 lub rozpylony DTPA znakowany Tc-99m
• ocena wentylacji, wykrywanie obszarów słabiej upowietrznionych, obszarów "air trapping"
• stosowana przy rozedmie, przewlekłym zapaleniu oskrzeli, chorobach śródmiąższowych

• scyntygrafia perfuzyjna

• mikrosfery albuminowe znakowane Tc-99m
• ocena perfuzji
• wskazania: zator tętnicy płucnej, podejrzenie zatorowości płucnej

Pozytronowa tomografia emisyjna - PET

• środki znakowane izotopami emitującymi pozytrony – badanie rozkładu metabolicznego
• tomografy PET, systemy PET-CT łączące dane metaboliczne i anatomiczne
• znaczniki – substraty metaboliczne znakowane aktywnym węglem, tlenem
• znaczniki: 18F-deoxyglukoza; 11C-metionina
• komórki nowotworowe – wysoki metabolizm, zwiększony wychwyt znacznika

Tomografia komputerowa (TK)

klasyczna TK – sekwencyjna TK "skan po skanie"

• niska wartość diagnostyczna w porównaniu z technikami współczesnymi
• długi czas badania
• różne fazy oddechowe ograniczają ocenę

spiralna/helikalna TK - standard w ocenie klp

• badanie przy 1–2 zatrzymaniach oddechu
• krótki czas badania (15–30 s)
• możliwość zakontrastowania struktur naczyniowych - t. płucnej, aorty (krótkie "okno czasowe")
• dane objętościowe

Helikalna TK – metodyka badania

Grubość warstw:

• wnęki – 5 mm
• pola płucne dolne – 10 mm

Zakres badania:

• otwór górny klp – kąty przeponowo-żebrowe
• badanie dwufazowe - przed i po podaniu środka kontrastowego i.v.
• opóźnienie - zależnie od rozpoznania – np. ~15 s dla aorty
• ocena obrazu - okno płucne, śródpiersiowe
• "postprocessing" - obróbka poakwizycjna
• rekonstrukcje ze zmianą:
  • powiększenia
  • grubości warstwy
  • stosowanego filtru

• rekonstrukcje wielopłaszczyznowe (MPR)
• rekonstrukcje trójwymiarowe (3D)
• wirtualna bronchoskopia