EKG

Prędkość przesuwania papieru to zwykle 25 mm/s, rzadziej 50 lub 100 mm/s. Standardowa kalibracja amplitudy to 10 mm = 1 mV. Zapis elektryczny serca zależy od położenia elektrod i od kierunku rozchodzenia się pobudzenia względem elektrody (pobudzenie w stronę elektrody daje załamek dodatni, w przeciwnym kierunku — ujemny). Mierząc odstępy między sąsiednimi pobudzeniami, możemy wyliczyć częstość rytmu i określić, czy jest ona prawidłowa, czy też mamy do czynienia z bradykardią (wolny rytm) lub tachykardią (przyspieszona czynność serca). Prawidłowo serce powinno kurczyć się z częstotliwością pomiędzy 60 a 100 uderzeń na minutę.

Krzywa EKG zawiera ponadto informacje o stanie mięśnia serca. Można z niej wyczytać cechy przerostu mięśnia komór i ich przeciążenia spotykane w nadciśnieniu tętniczym (przede wszystkim lewa komora) lub w nadciśnieniu płucnym (przeciążenie prawej komory), a także w wadach zastawkowych i kardiomiopatiach. Najważniejszą rolą badania EKG jest wykrywanie cech niedokrwienia mięśnia sercowego oraz cech zawału lub zmiany bliznowatej pozostałej po nim.

Elektrokardiogram pozwala określić, której ściany serca dotyczy niedokrwienie lub martwica oraz w przybliżeniu jak duży obszar jest zajęty.

• załamki – wychylenia od linii izoelektrycznej (dodatni, gdy wychylony w górę; ujemny, gdy wychylony w dół)
• odcinki – czas trwania linii izoelektrycznej pomiędzy załamkami
• odstępy – łączny czas trwania odcinków i sąsiadującego załamka

ZAŁAMKI

1) Załamek P

• Powstaje w wyniku depolaryzacji przedsionków, szerzącej się z węzła zatokowo-przedsionkowego (węzeł zatokowy, SA).
• Rozprzestrzenianie pobudzenia z węzła zatokowego przez przedsionki:
• powinien być dodatni w odprowadzeniach: I, II, aVL
  • powinien być ujemny w odprowadzeniu aVR
• Morfologia P może być:
• • dwufazowa (+/-)
  • ujemna w odprowadzeniach III, aVF, V1
• Jeżeli jest nieprawidłowy, może być podwyższony, poszerzony, dwuszczytowy lub odwrócony — co może wskazywać na zaburzenia przewodzenia lub chorobę przedsionków.

2) Załamek Q

• Odpowiada depolaryzacji przegrody międzykomorowej.
• Depolaryzacja przegrody przebiega zwykle od lewej do prawej.
• Załamek Q określa się jako przegrodowy, a jego nieprawidłowość (głębokie Q) może świadczyć o przebytym zawale.

3) Załamek T

• Odpowiada repolaryzacji komór.
• Repolaryzacja odbywa się od nasierdzia do wsierdzia.
• Zazwyczaj skierowany jest w tym samym kierunku co zespół QRS i jest dodatni.
• Odwrócenie załamka T może być spowodowane m.in.:
• • niedokrwieniem mięśnia sercowego
  • blokiem odnogi pęczka Hisa

4) Zespół QRS

• Odpowiada depolaryzacji mięśnia komór.
• Czas trwania nie powinien przekraczać 0,10 s (100 ms).
• Poszerzenie zespołu QRS występuje w:
• • blokach odnogi pęczka Hisa
  • przerostach komór

ODCINKI

1) Odcinek PQ

• Wyraża czas przewodzenia depolaryzacji przez węzeł przedsionkowo-komorowy (AV).

2) Odcinek ST

• Jest to okres od zakończenia depolaryzacji do początku repolaryzacji komór (faza izoelektryczna po zakończeniu QRS).
• Prawidłowy odcinek ST leży na linii izoelektrycznej; obniżenie lub uniesienie ST ma znaczenie kliniczne.
• Obniżenie odcinka ST o więcej niż 0,5 mm jest nieprawidłowe.
• Uniesienie odcinka ST może występować przy:
• • ostrym zawale serca (STEMI)
  • zapaleniach osierdzia

ODSTĘPY

1) Odstęp PQ / PR

• Odpowiada czasowi potrzebnemu bodźcowi elektrycznemu na przebycie drogi z węzła zatokowego do mięśnia komór (od węzła zatokowo-przedsionkowego do węzła przedsionkowo-komorowego — SA → AV).
• Czas trwania odstępu PQ zależy od wieku i częstości akcji serca; nie powinien przekraczać 0,20 s (200 ms).
• Wydłużenie PQ może być spowodowane zaburzeniem przewodzenia przedsionkowo-komorowego (blok AV).

2) Odstęp ST

• Wyraża okres wolnej i późnej repolaryzacji mięśnia komór (faza 2 i 3 repolaryzacji).

3) Odstęp QT

• Wyraża czas trwania potencjału czynnościowego mięśnia komór (depolaryzacja + repolaryzacja). QT zależy od częstości serca i często koryguje się go w postaci QTc.

Odprowadzenia

Standardowe EKG wykonuje się przy pomocy 12 odprowadzeń:

• 3 dwubiegunowe kończynowe Einthovena (I, II, III)
• 3 jednobiegunowe kończynowe wzmocnione Goldbergera (aVR, aVL, aVF)
• 6 jednobiegunowych przedsercowych Wilsona (V1, V2, V3, V4, V5, V6)

Odprowadzenia dwubiegunowe kończynowe Einthovena

• W tym układzie umieszczamy 4 elektrody na ciele badanego:
• elektroda czerwona – prawa ręka (RA)
• elektroda żółta – lewa ręka (LA)
• elektroda zielona – lewa goleń (LF)
• elektroda czarna – prawa goleń (punkt odniesienia, uziemienie)

Trzy pierwsze elektrody tworzą tzw. trójkąt Einthovena. Pomiędzy nimi mierzy się różnice potencjałów (w mV):

• odprowadzenie I – różnica potencjałów: lewa ręka minus prawa ręka (LA − RA)
• odprowadzenie II – różnica potencjałów: lewa goleń minus prawa ręka (LF − RA)
• odprowadzenie III – różnica potencjałów: lewa goleń minus lewa ręka (LF − LA)

Odprowadzenia jednobiegunowe kończynowe wzmocnione Goldbergera

Z powyższych trzech elektrod odczytujemy również wzmocnione sygnały:

• odprowadzenie aVR – z elektrody prawej ręki (RA)
• odprowadzenie aVL – z elektrody lewej ręki (LA)
• odprowadzenie aVF – z elektrody lewej goleni (LF)

Odprowadzenia jednobiegunowe przedsercowe Wilsona

Do standardowego 12-odprowadzeniowego EKG wykorzystuje się 6 elektrod przedsercowych:

• V1 – elektroda w prawym czwartym międzyżebrzu przy brzegu mostka
• V2 – elektroda w lewym czwartym międzyżebrzu przy brzegu mostka
• V3 – w połowie odległości pomiędzy elektrodami V2 i V4
• V4 – elektroda w lewym piątym międzyżebrzu w linii środkowo-obojczykowej
• V5 – elektroda w lewym piątym międzyżebrzu w linii pachowej przedniej
• V6 – elektroda w lewym piątym międzyżebrzu w linii pachowej środkowej