Koncepcja PNF

PNF (proprioceptive neuromuscular facilitation) to metoda neurofizjologiczna ukierunkowana na poprawę funkcji ruchowych poprzez wykorzystanie bodźców proprioceptywnych, wzrokowych i werbalnych.

• pozytywne nastawienie do P i jego problemu
• globalna obserwacja P – nie zależnie od miejsca uszkodzenia
• intensywny trening (nie pod względem wydolności): sumowanie bodźców, irradiacja
• mobilizacja rezerw (częsta zmiana pozycji wyjściowych, zmiana normalnej kolejności ruchu, zadania domowe) – bez nich nie ma szans na poprawę
• myślenie funkcjonalne (czynności życia codziennego)
• uzyskanie odpowiedzi na każdy bodziec
• bezbolesna praca z P

(bodziec proprioreceptywny)

• torowanie napięcia mięśniowego
• poprawa koordynacji
• rozluźnienie mięśni antagonistycznych
• wzmocnienie mięśni agonistycznych
• musi być optymalny
• poprawa czucia ruchu
• osiągnięcie odpowiedniej irradiacji

• wpływa na poprawę czucia ruchu
• na napięcie i siłę mięśniową
• na rozluźnienie niektórych mięśni
• poprawa kontroli motorycznej (poprawa koordynacji pomiędzy mięśniami)

Strech to bodziec proprioceptywny: rozciągnięcie mięśnia do skurczu lub stymulowanie napiętego mięśnia do intensywnego skurczu.

1. stymulus - rozciągnięcie grup mięśniowych przed ruchem (daje gotowość do ruchu)
2. reflex stretch - szybkie pociągnięcie
3. restretch - stymulacja mięśnia, który już pracuje (stretch podczas wykonywanego ruchu)

• pobudza receptory okołostawowe
• zmniejsza ból stawowy podczas ruchu
• torowanie wykonywania ruchu
• rozciąganie mięśni w celu przygotowania ich do napięcia i skurczu

Irradiacja to pobudzenie, reakcja i przepływ impulsów wywołany stymulacją przy optymalnym oporze. Zależy od cech osobniczych, motywacji, oporu, pozycji wyjściowej, cech fizycznych oraz braku dolegliwości bólowych. Celem jest pobudzanie lub obniżenie napięcia mięśniowego oraz aktywizowanie odcinka ciała przez dany ruch. Proces ten angażuje CUN (centralny układ nerwowy).

• szybka - pobudza. Krótki impuls stosujemy w celu osiągnięcia odruchowej odpowiedzi stabilizującej, np. nauka fazy podporowej.
• wolna - zwiększa napięcie mięśniowe. Stosuje się w późniejszych etapach rehabilitacji, np. przy nauce chodu.

• optymalna koordynacja ruchu
• ekonomiczna nauka chodu
• od dystalnych do proksymalnych

• stosowana u pacjentów neurologicznych (np. porażenie wiotkie)
• od proksymalnych do dystalnych
• umożliwia mobilizację pacjenta
• poprzez oporowanie izometryczne mięśni możemy kończynę zatrzymać w odpowiednim wzorcu
• przy porażeniach wiotkich wystrzegamy się trakcji, bo nie ma bariery mięśniowej; wtedy wykorzystujemy aproksymację

• pobudza odpowiednie obszary skóry (pobudzenia eksteroceptywne)
• torowanie kierunku ruchu (w odniesieniu do rotacji)
• ruch pewny, bezbolesny
• umożliwia trójpłaszczyznową pracę z oporem
• dopasowanie chwytu do kształtu stymulowanego odcinka ciała zapewnia zabezpieczenie stabilności ręki terapeutycznej

• optymalna współpraca terapeuty z pacjentem
• ciało terapeuty ustawione w tej samej płaszczyźnie diagonalnej co wzorzec ruchu wykonywany przez pacjenta
  • lepsza koordynacja ruchów między terapeutą i pacjentem
  • ułatwia zachowanie kierunku ruchu
  • optymalne dozowanie oporu w całym zakresie ruchu
• prawidłowa pozycja pozwala na zabezpieczenie terapeuty przed niepożądanymi przeciążeniami

• ułatwia prawidłową współpracę między terapeutą a pacjentem
• umożliwia optymalne dozowanie oporu przez terapeutę oraz kontrolowanie irradiacji
• pacjent samodzielnie kontroluje i koryguje swoją pozycję i ruch
• bodźce: telereceptory - pobudzają wykonywane ruchy

• komenda krótka i zrozumiała dla pacjenta
• komendy „pchać”, „ciągnąć” wskazują kierunek ruchu lub dotyczą skurczu izometrycznego
• telereceptory - pobudzają wykonywane ruchy

Cel: pobudzanie i obniżanie napięcia mięśniowego.

• czasowe - długie działanie bodźców w czasie
• przestrzenne - różnymi kanałami ciała (wzrok, słuch, kinestetyczne) przepływają do CUN informacje o torowanym ruchu

• mobilność - ogólny zestaw cech warunkujących możliwości osiągnięcia pozycji
• stabilność - utrzymanie osiągniętej pozycji; złożona forma kontroli motorycznej: mobilność na stabilność (koordynacja)
• zręczność - utrzymanie fazy trzeciej przez naprzemienność

• utarte, automatyczne, kompleksowe ruchy o przebiegu diagonalnym, trójpłaszczyznowe
• zapis zgodnie z SFTR

• rytmiczne zapoczątkowanie ruchu
• kombinacja ruchów izotonicznych
• odtwarzanie ruchu
• Techniki wykorzystujące zasadę główną stretch:
  • ponawialny stretch na początku ruchu
  • ponawialny stretch w czasie ruchu

• dynamiczna zwrotność ciągła
• stabilizacja zwrotna
• rytmiczna stabilizacja

• trzymaj - rozluźnij (hold-relax) - technika rozluźniająca, wykorzystująca statyczną pracę mięśni przykurczonych, bolesnych lub osłabionych; często stosowana u pacjentów z dolegliwościami bólowymi
• napnij – rozluźnij (contract-relax)

• aktywizują motorykę dowolną
• są niezbędne podczas nauki nowego ruchu
• cele: kontrola i korekcja, wyzwolenie
• większej siły skurczu
• zwiększa aktywność mięśni tułowia w wyniku ruchów głowy będących skutkiem wodzenia wzrokiem

Cele: torowanie funkcjonalnego ruchu, wzmocnienie mięśni, regulacja napięcia mięśniowego, rozluźnienie mięśni, zwiększenie zakresu ruchu, redukcja bólu.