Ocena motoryczności Rivermead (RMA)
Rivermead Motor Assessment (RMA)
RMA został pierwotnie opracowany do pomiaru mobilności pacjentów z nabytym uszkodzeniem mózgu (np. udar). Ocenia mobilność pacjentów w codziennych czynnościach (łóżko, transfery, zdolność do chodzenia). RMA obejmuje szereg działań, rozpoczynając od zmiany pozycji w łóżku po zdolność do biegania. Ocenie poddawane są funkcje globalne z uwzględnieniem mobilności kończyn górnych, dolnych oraz tułowia.
Ogólne zasady postępowania
- Pokaż pacjentowi, jakie zadanie ma do wykonania, abyś był pewny, że zrozumiał polecenie.
- Rozpocznij od testowania najprostszych czynności.
- Stopniowo przejdź do testowania trudniejszych czynności.
- Pacjent ma możliwość maksymalnie 3-krotnego powtórzenia zadania zanim ocenisz go ostatecznie.
- Ocena pacjenta:
- jeśli pacjent wykona zadanie — przyznaj 1 pkt
- jeśli pacjent nie wykonał zadania — 0 pkt
- Na koniec testu przekaż pacjentowi ile punktów uzyskał; w trakcie badania nie informuj pacjenta o wynikach.
- Wszystkie zadania pacjent powinien wykonać samodzielnie (chyba że w karcie jest napisane inaczej).
- Jeśli w sekcji A i C pacjent uzyskał 0 pkt w pierwszych trzech po sobie następujących zadaniach, możesz zakończyć testowanie tych sekcji.
- W sekcji B jeśli pacjent uzyskał 0 pkt w pierwszych trzech po sobie następujących zadaniach, należy nadal kontynuować testowanie.
- Zadania w sekcji C odnoszą się do objętej niedowładem kończyny górnej.
- Zadania w sekcji A można wykonać na zasadzie zadawania pytań pacjentowi, aby sprawniej przechodziło badanie.
Opis
KARTA PACJENTA
| Sekcja A | Funkcje globalne | pkt |
|
1. SIAD BEZ PODPARCIA. Bez trzymania, na brzegu leżanki, stopy bez podporu. |
||
|
2. PRZEJŚCIE Z LEŻENIA DO SIADU NA BRZEGU LEŻANKI. Sposób dowolny. |
||
|
3. PRZEJŚCIE Z SIADU DO STANIA. Można pomóc sobie rękami, wstawanie nie może trwać dłużej niż 15 sek. i stanie powinno trwać minimum 15 sek. z pomocą jeśli jest potrzebna. |
||
|
4. TRANSFER Z WÓZKA NA KRZESŁO PRZEZ POŚREDNIO ZAJĘTĄ STRONĘ. Można pomagać sobie rękami. |
||
|
5. TRANSFER Z WÓZKA NA KRZESŁO PRZEZ BEZPOŚREDNIO ZAJĘTĄ STRONĘ. Można pomagać sobie rękami, nogi zgięte w kolanach. |
||
|
6. CHÓD 10 m WEWNĄTRZ Z POMOCĄ. Chodzenie bez zatrzymania. |
||
|
7. SAMODZIELNE WEJŚCIE NA SCHODY. Sposób dowolny, można używać poręczy. |
||
|
8. CHÓD 10 m WEWNĄTRZ BEZ POMOCY. Bez zatrzymania, bez łyżki ortopedycznej ani żadnej innej pomocy. |
||
|
9. CHÓD 10 m: PODNIESIENIE WORECZKA Z GROCHEM Z PODŁOGI, OBRÓT I POWRÓT. Można się schylić w dowolny sposób, można używać pomocy do chodzenia, bez zatrzymania, można użyć dowolnej ręki do podniesienia woreczka. |
||
|
10. CHÓD NA ZEWNĄTRZ 40 m. Można używać pomocy do chodzenia, bez zatrzymania. |
||
|
11. WEJŚCIE I ZEJŚCIE Z 4 SCHODÓW. Pacjent może korzystać z pomocy jeśli ją potrzebuje, ale nie może trzymać się poręczy. Ukazuje to sposób radzenia sobie z krawężnikami oraz przy braku poręczy. |
||
|
12. BIEG 10 m. Musi być symetryczny. |
||
|
13. PODSKOKI NA BEZPOŚREDNIO ZAJĘTEJ NODZE 5 RAZY W MIEJSCU. Bez pomocy kończyny, bez przerw na złapanie równowagi, bez supinacji przodostopia. |
||
|
Całkowita liczba punktów z sekcji A : |
| Sekcja B | Kkd i tułów | pkt |
|
1. OBRÓT NA BEZPOŚREDNIO NIEDOWŁADNĄ STRONĘ. Pozycja wyjściowa: leżenie na plecach. |
||
|
2. OBRÓT NA POŚREDNIO NIEDOWŁADNĄ STRONĘ. Pozycja wyjściowa: leżenie na plecach. |
||
|
3. POZYCJA MOSTKA. Pozycja wyjściowa: leżenie na plecach, docisk pleców do kozetki (ruch tył/pochylenia miednicy), w 1/2 zakresu ruchu. Pacjent musi obciążyć częściowo niedowładną kończynę dolną. Terapeuta może skorygować ustawienie kończyny, ale pacjent musi sam ją utrzymać. |
||
|
4. PRZEJŚCIE Z SIADU DO STANIA. Bez użycia kończyny górnej, obie stopy równo na podłodze, ciężar ciała spoczywa na kończynach dolnych. |
||
|
5. PODNIEŚ NIEDOWŁADNĄ KOŃCZYNĘ DOLNĄ NAD BRZEG ŁÓŻKA I WRÓĆ. Leżenie na plecach. Niedowładna kończyna dolna zgięta w kolanie, bez rotacji zewnętrznej. Biodro w pozycji neutralnej, a kolano zgięte. |
||
|
6. STANIE: POSTAW POŚREDNIO NIEDOWŁADNĄ KOŃCZYNĘ DOLNĄ NA PODWYŻSZENIU I WRÓĆ. Bez retrakcji miednicy i przeprostu w kolanie. W ten sposób badamy możliwości biodra i kolana w trakcie przeniesienia ciężaru ciała. |
||
|
7. STANIE – TUPNIJ POŚREDNIO NIEDOWŁADNĄ KOŃCZYNĄ DOLNĄ W PODŁOŻE 5 RAZY. Bez retrakcji miednicy i przeprostu w kolanie. Badanie podobne do punktu 6, zadanie trudniejsze. |
||
|
8. LEŻENIE NA PLECACH, ZGIĘCIE GRZBIETOWE STOPY PRZY ZGIĘTYM KOLANIE. Terapeuta może trzymać nogę w pozycji, bez inwersji stopy. Jeśli pacjent wykona połowę możliwego zakresu ruchu stopy, to zalicza zadanie. |
||
|
9. LEŻENIE NA PLECACH, ZGIĘCIE GRZBIETOWE STOPY PRZY PROSTYM KOLANIE. Terapeuta może trzymać nogę w pozycji, bez inwersji stopy i zgięcia w kolanie. Jeśli pacjent wykona połowę możliwego zakresu ruchu stopy, to zalicza zadanie. |
||
|
10. STANIE, BIODRO NIEDOWŁADNEJ KOŃCZYNY DOLNEJ W POZYCJI NEUTRALNEJ, ZGIĘCIE NIEDOWŁADNEGO KOLANA. Terapeucie nie wolno ustawić kończyny pacjenta; jest to niezwykle trudne dla większości pacjentów z hemiparezą, ale pozwala wychwycić minimalne dysfunkcje pacjenta. |
||
|
Całkowita liczba punktów z sekcji B : |
| Sekcja C | Kkg | pkt |
|
1. LEŻENIE NA PLECACH, PROTRAKCJA OBRĘCZY BARKOWEJ Z UNIESIONYM RAMIENIEM. Ramię może być podtrzymane. |
||
|
2. LEŻENIE, UTRZYMAJ UNIESIONĄ, WYPROSTOWANĄ RĘKĘ PRZEZ 2 s (ZAZNACZONA ROTACJA ZEWNĘTRZNA). Terapeuta układa rękę w pozycji, a zadaniem pacjenta jest jej utrzymanie (nie w rotacji wewnętrznej). Łokieć wyprostowany około 150°. |
||
|
3. ZGIĘCIE / WYPROST ŁOKCIA (tak jak w pkt 2). Część dłoniowa ręki nie powinna wystawać na zewnątrz w czasie ruchu. |
||
|
4. POZYCJA SIEDZĄCA, ŁOKIEĆ PRZYWIEDZIONY DO CIAŁA. PRONACJA I SUPINACJA PRZEDRAMIENIA. 3/4 prawidłowego ruchu jest do zaakceptowania, łokieć nie może być podparty. |
||
|
5. POZYCJA SIEDZĄCA. SIĘGNIJ DO PRZODU, ZŁAP DUŻĄ PIŁKĘ OBIEMA RĘKAMI I ODSTAW Z POWROTEM. Piłka powinna leżeć na stole — daleko przed pacjentem, aby musiał wyprostować ręce. Ramiona w protrakcji, łokcie proste, palce prostują się w trakcie ruchu, cały czas kontakt dłoni z piłką. |
||
|
6. POZYCJA SIEDZĄCA. WYPROSTUJ RAMIĘ, SIĘGNIJ DO PRZODU, WEŹ PIŁKĘ TENISOWĄ, PRZEŁÓŻ JĄ DO RĘKI NIEDOWŁADNEJ, ROZLUŹNIJ RĘKĘ, ODŁÓŻ NA STÓŁ I ROZLUŹNIJ RĘKĘ — (wykonać 5 razy). Ramię w protrakcji, łokieć wyprostowany, nadgarstek w pozycji neutralnej. |
||
|
7. TAK SAMO JAK W PKT 6, TYLKO Z OŁÓWKIEM. |
||
|
8. ZŁAP KARTKĘ PAPIERU LEŻĄCĄ PRZED TOBĄ I WYPUŚĆ JĄ — (wykonać 5 razy). Pozycja tak jak w pkt 6; pacjent musi użyć kciuka. |
||
|
9. POKRÓJ KAWAŁEK JEDZENIA I ODŁÓŻ DO MISKI OBOK. |
||
|
10. POZYCJA STOJĄCA (w jednym miejscu). 5 RAZY ODBIĆ CZĘŚCIĄ DŁONIOWĄ DUŻĄ PIŁKĘ. |
||
|
11. DOTKNIĘCIA PALCÓW I KCIUKA (14× w 10 s). Kciuk nie może się ześlizgiwać z jednego palca na drugi, ruch musi być rytmiczny. |
||
|
12. SUPINACJA I PRONACJA DŁONI NIEDOWŁADNEJ (20× w 10 s) NA RĘCE POŚREDNIO NIEDOWŁADNEJ. Ramię musi być z dala od ciała. Część dłoniowa i grzbietowa ręki niedokładnej musi dotykać dłoni ręki pośrednio niedowładnej. Każde klaśnięcie liczy się jako raz (oceniamy szybkość). |
||
|
13. STANIE, BEZPOŚREDNIO NIEDOWŁADNA RĘKA ODWIEDZIONA DO 90°, RĘKA OPARTA NA ŚCIANIE. Skręć ciało w kierunku ściany i ręki, nie pozwól na zgięcie łokcia, cały czas kontakt dłoni ze ścianą. |
||
|
14. NAŁÓŻ NA GŁOWĘ TASIEMKĘ I ZAWIĄŻ KOKARDKĘ Z TYŁU. Szyja pacjenta nie może być zgięta, ręka niedowładna nie może tylko trzymać tasiemki. |
||
|
15. KOCI KOCI ŁAPCI (7× w 15 s). |
||
|
Całkowita liczba punktów z sekcji C : |
Bibliografia:
Nouri FM (1987) Clinical Rehabilitation 301–305. Wade DT (1992) Measurement in Neurological Rehabilitation. Oxford University Press ISBN 0-19-261954-3.
L. Zeltzer, N. Korner-Bitensky i inni — Assessment of motor function in stroke function. Physiotherapy. 65, 48–51 (1979).
Opracowanie: E. Nowak