Przykurcz mięśnia biodrowo-lędźwiowego a ból w kręgosłupie szyjnym ?
W zeszłym tygodniu przyszła do mnie pacjentka z ostrym epizodem bólu szyi. Pacjentka zgłaszała, że ten problem pojawiał się wcześniej, coraz częściej i z większym natężeniem. Ból lokalizował się zawsze po prawej stronie szyi. Czynniki, które mogły powodować ból, to siedzący tryb życia, praca przy komputerze oraz długie dystanse pokonywane na nogach. Pacjentka w wywiadzie zgłosiła występowanie w przeszłości epizodów przewlekłego bólu pachwiny po prawej stronie przez okres 5 lat.
Inny mój pacjent to pracownik konserwacji, który spędzał wiele godzin w pozycji siedzącej. Skarżył się na przewlekły ból szyi. Poinformował, że znaczącą ulgę przynosiła mu terapia manualna wykonywana w okolicy bioder, a nie w obrębie szyi.
W odniesieniu do różnych terapii koncentrujących się bezpośrednio na odcinku szyjnym istnieje wiele technik szeroko stosowanych w praktyce: mobilizacja stawów (Maitland, Mulligan, Paris), terapia punktów spustowych (Travell, Simons), korekcja postawy (McKenzie) i inne. Choć techniki te często zapewniają poprawę funkcjonalną i zmniejszenie bólu, niektórzy pacjenci nadal zgłaszają nawracające problemy.
Kiedy ból występuje jednostronnie i zakres ruchomości pogarsza się, należy rozważyć również czynniki biomechaniczne. Pomysł oceny mięśnia biodrowo‑lędźwiowego jako potencjalnego czynnika bazowego w rozwoju przewlekłego bólu szyi nie jest nowy. Różni autorzy opisali zaburzenia postawy na przykładzie zespołu skrzyżowania górnego i dolnego (upper/lower cross syndrome), zwanych też zespołem Jandy lub Levitta, które wskazują mięśnie podatne na nadmierne rozciągnięcie oraz na skracanie.
Jako terapeuci możemy być czasami zbyt skupieni na obszarze bólowym i nie docenić wkładu innych części ciała w daną dysfunkcję. Napięcie mięśnia biodrowo‑lędźwiowego i powięzi pokrywającej może wysunąć tułów i klatkę piersiową do przodu, powodując ustawienie głowy w protrakcji, czego rezultatem jest zwiększenie napięcia w tylnych mięśniach szyi.
Zauważyłem, że mięsień biodrowo‑lędźwiowy (psoas) odgrywa dużą rolę w powstawaniu dysfunkcji i wpływa również na bóle w odcinku lędźwiowym, ból kolana i inne zaburzenia. Zacząłem zbierać dane o pacjentach będących pracownikami biurowymi; szukałem osób z jednostronnymi objawami bólowymi szyi oraz pacjentów z występowaniem różnicy w teście Thomasa (test Thomasa ocenia przykurcz zginaczy biodra, w szczególności mięśnia biodrowo‑lędźwiowego).
28 z 30 pacjentów (93,3%) miało pozytywny test Thomasa po stronie występowania bólu szyi. U dwóch pozostałych osób nie występowała różnica. Choć klinicznie wydaje się istnieć korelacja pomiędzy bólem szyi a dodatnim wynikiem testu Thomasa, potrzebne są dalsze badania kliniczne w celu potwierdzenia tej zależności.
Mam nadzieję, że ten wpis pomoże terapeutom patrzeć szerzej na dany problem i zachęci do bardziej globalnego podejścia, szczególnie u chorych z przewlekłym bólem.
Klinicznie, jeśli pacjent jest nadwrażliwy na dotyk w odcinku szyjnym kręgosłupa, uwolnienie punktów spustowych w psoasie (mięsień biodrowo‑lędźwiowy) może zmniejszyć nadwrażliwość. Zachęcam terapeutów do wykonywania testów Thomasa u swoich pacjentów, zwłaszcza u osób z jednostronnym bólem szyi oraz u tych, którzy w wywiadzie mają kontuzje biodra.
