Testy kliniczne oceny spastyczności

Skala Ashwortha
AS – Ashworth Scale

Służy do oceny wzmożonego napięcia mięśniowego (spastyczności). To pięciostopniowa skala numeryczna. Badanie polega na wykonaniu ruchu biernego, podczas niego ocenia się jakość tego ruchu. Metodyka badania zakłada wykonanie ruchu biernego między ustawieniami skrajnymi w ciągu 1 sekundy.

• 0 – Bez zwiększonego napięcia mięśniowego
• 1 – Niewielkie zwiększenie napięcia powodujące „przytrzymanie” podczas poruszania kończyną w kierunku zgięcia lub wyprostu
• 2 – Bardziej zaznaczone zwiększenie napięcia, ale kończyna zgina się lub prostuje z łatwością
• 3 – Znaczne zwiększenie napięcia, ruch bierny trudny do wykonania
• 4 – Kończyna usztywniona w zgięciu lub wyproście

Zmodyfikowana skala Ashwortha
MAS - Modified Ashworth Scale

W 1987 roku Bohannon i Smith zmodyfikowali skalę Ashwortha celem poprawy czułości testu w zakresie pomiarów o niskich wartościach. Wprowadzając punkt „1+” rozróżnili zakres ruchu, w którym stwierdzało się delikatne „przytrzymanie”. Metodyka badania zakłada wykonanie ruchu biernego między ustawieniami skrajnymi w ciągu 1 sekundy.

• 0 – Napięcie prawidłowe lub obniżone
• 1 – Nieznaczny wzrost napięcia objawiający się oporem i uwolnieniem lub minimalnym wzrostem napięcia mięśni w końcowej fazie ruchu zginania lub prostowania
• 1+ – Nieznaczny wzrost napięcia mięśnia objawiający się oporem i uwolnieniem oraz występujący w drugiej połowie zakresu ruchu w stawie
• 2 – Bardziej zaznaczony wzrost napięcia mięśnia przez większą część zakresu ruchu w stawie, ale dotknięta część kończyny daje się łatwo poruszać
• 3 – Wyraźny wzrost napięcia mięśnia, ruch bierny trudny do wykonania
• 4 – Dotknięta część sztywna w zgięciu i wyproście

Skala Tardieu

Pozwala na ocenę jakości reakcji mięśniowej. Uwzględnia napięcie zależnie od szybkości zginania kończyny. Obejmuje ocenę zakresu ruchu biernego podczas rozciągania mięśnia w bardzo wolnym tempie, ocenę jakości odpowiedzi mięśnia podczas szybkiego rozciągania oraz pomiar kąta, przy którym dochodzi do pierwszej nadreaktywnej reakcji mięśnia na rozciąganie.

Metoda określa ograniczenie zakresu przy ruchu biernym prowadzonym:

• wolno (V1)
• szybko (V3)

Pierwszy pomiar interpretowany jest jako ograniczenie spowodowane wtórnie zwiększoną sztywnością mięśni i tkanki łącznej. Drugi pomiar interpretowany jest jako spastyczność. Podstawę pomiaru spastyczności stanowi kąt zatrzymania ruchu i szybkość, przy której uzyskano zatrzymanie. Napięcie mięśniowe oceniane jest na podstawie oceny odpowiedzi mięśniowej na różne prędkości rozciągania. Ocenie poddana zostaje jakość reakcji mięśniowej podczas ruchu kończyną z określoną prędkością oraz kąt, przy którym pojawia się reakcja mięśniowa.

Kąt spastyczności: to różnica między kątem zatrzymania przy powolnym ruchu (V1) a kątem zahamowania ruchu wykonywanego z największą prędkością (V3). Szybkość ruchu części kończyny opadającej pod wpływem siły ciężkości (V2) stanowi wartość pośrednią. Dla każdej grupy mięśniowej określa się reakcje na rozciągnięcie przy różnej szybkości za pomocą: jakości reakcji mięśniowej i kąta reakcji mięśniowej.

Pozycja wyjściowa do badania: Badanie stawów kończyny górnej przeprowadza się w pozycji siedzącej ze stawem łokciowym zgiętym do kąta 90° (z wyjątkiem, gdy jest badany staw łokciowy) przy zalecanych ułożeniach stawów i szybkości V3 lub V2. Badanie stawów kończyny dolnej przeprowadza się w pozycji leżącej na plecach przy zalecanych pozycjach stawów i szybkościach ruchu.

Skala Napięcia Mięśni Przywodzicieli
Adductor Tone Rating Scale

Służy ona określeniu napięcia przywodzicieli stawu biodrowego w zależności od stopnia trudności przy wykonywaniu biernego odwiedzenia do kąta 45°.

• 0 – brak wzmożonego napięcia
• 1 – napięcie nieznacznie wzmożone, łatwe odwiedzenie do kąta 45°
• 2 – odwiedzenie do kąta 45° wymaga lekkiego wysiłku
• 3 – odwiedzenie do kąta 45° wymaga umiarkowanego wysiłku
• 4 – odwiedzenie do kąta 45° wymaga współpracy dwóch osób

Skala oceny odruchów ścięgnistych

• 0 – odruch zniesiony
• +/- – odruch wywołany jedynie wzmocnieniem
• +1 – odruch prawidłowy, lecz stłumiony
• +2 – odruch prawidłowy
• +3 – odruch wzmożony
• +4 – skurcz kloniczny

Skala częstości występowania spasmów mięśniowych wg Penna

Opiera się na relacji pacjenta o ilości skurczów mięśniowych w ciągu godziny.

• 0 – brak spazmów
• 1 – łagodny spazm wywołany stymulacją
• 2 – nieregularny, silny spazm pojawiający się rzadziej niż raz na godzinę
• 3 – spazmy pojawiające się częściej niż raz na godzinę
• 4 – spazmy pojawiające się 10 i więcej razy na godzinę

Skala częstości występowania spasmów mięśniowych wg Snowa

Opiera się na relacji pacjenta o ilości skurczów mięśniowych w ciągu doby.

• 0 – brak spazmów
• 1 – jeden lub mniej w ciągu doby
• 2 – od jednego do pięciu
• 3 – od pięciu do dziewięciu
• 4 – powyżej dziesięciu w ciągu doby

Skala MRC
Medical Research Council Scale

• 0 – brak napięcia mięśniowego
• 1 – wyczuwalny ślad napięcia mięśniowego podczas próby wykonania ruchu
• 2 – czynny ruch w warunkach eliminacji wpływu siły ciężkości (przy podparciu)
• 3 – czynny ruch przeciwko sile ciężkości
• 4 – czynny ruch przeciwko sile ciężkości z dodatkowym obciążeniem
• 5 – prawidłowa siła mięśniowa

Testy wykorzystywane w ocenie zakresu ruchomości

Skala Brunnstrom

Synergię należy rozumieć jako reakcję mięśniową prymitywną, zależną od woli, w której masowe współdziałanie grup mięśniowych (prostowniki, zginacze) powoduje wykonanie ruchu z siłą niezależną od potrzeby, według prymitywnego stereotypu.

Podział reakcji stowarzyszonych

Zmodyfikowana skala porządkowa