Zastosowanie elektrostymulacji w pediatrii

U dzieci z mózgowym porażeniem wtórny przykurcz zginaczy kończyn dolnych może predysponować do wytworzenia się stopy końsko-szpotawej. Stopa ustawia się w przywiedzeniu i odwróceniu. Aby zapobiec lub zmniejszyć istniejące kompensacje, można również zastosować elektrostymulację nerwu strzałkowego. W wyniku zastosowania FES (funkcjonalna elektrostymulacja; ang. Functional Electrical Stimulation) obserwuje się normalizację współdziałania mięśni — porażonych i ich antagonistów. Stymulacja przeprowadzana przez dłuższy czas powoduje usprawnianie mięśni stymulowanych oraz mięśni niebędących bezpośrednio stymulowanymi, co jest zgodne z mechanizmami plastyczności nerwowo‑mięśniowej.

U dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD) również stosuje się elektrostymulację nerwu promieniowego w celu poprawy funkcji chwytnej porażonej dłoni, ale ta metoda jest jeszcze w fazie eksperymentów klinicznych, gdyż nie udało się uzyskać precyzyjnego ruchu chwytnego.

Inną często występującą dysfunkcją u dzieci w okresie dorastania są wady postawy ciała, a w szczególności skolioza, w tym również skolioza idiopatyczna. Jest wiele przyczyn występowania bocznych skrzywień kręgosłupa; w przypadku skolioz idiopatycznych przyczyny wciąż nie są do końca poznane, a czynników wpływających na jej powstawanie jest wiele. W celu korekcji niewłaściwego rozłożenia napięcia mięśniowego można zastosować elektrostymulację czynnościową mięśni przykręgosłupowych. Polega ona na umieszczeniu elektrod na plecach pacjenta po wypukłej stronie skrzywienia — najlepiej w miejscu początkowym i na wierzchołku skrzywienia (określanym za pomocą zdjęcia RTG).

W literaturze podaje się również inne ustawienia elektrod takie jak:

• umieszczenie obu elektrod w linii pachowej środkowej w odległości 6–14 cm między sobą,
• umieszczenie elektrod przykręgosłupowo w odległości około 3 cm od wyrostków kolczystych,
• umieszczenie elektrod przykręgosłupowo w połowie odległości od wyrostków kolczystych i linii pachowej środkowej.

Tak więc metodyka jest różna. Obecnie często stosuje się pierwsze ułożenie z określeniem za pomocą RTG tzw. szczytu skrzywienia w celu ustalenia poziomu skrzywienia. Metodę tę nazywa się LESS ze względu na działanie bocznej powierzchniowej stymulacji elektrycznej (LESS — Lateral Electrical Surface Stimulation). Zalecane jest zastosowanie prądu elektrycznego niskiej częstotliwości o kształcie prostokątnym, o częstotliwości 30 Hz i czasie trwania impulsu 0,2 ms, z natężeniem indywidualnie dobranym tak, aby widoczny był skurcz mięśnia (lub wyczuwalny palpacją), przy jednoczesnym zachowaniu komfortu pacjenta. Stosowanie elektrostymulacji mięśni przykręgosłupowych historycznie zalecano w czasie snu dziecka przez okres 8–10 godzin; obecnie zalecenia zmodyfikowano i częściej stosuje się elektrostymulację około 2 godzin na dobę. Terapia powinna być prowadzona pod nadzorem specjalisty, z uwzględnieniem przeciwwskazań i monitorowaniem efektów. Tworząca się symetria napięć mięśni grzbietu, odpowiedzialnych za prawidłową statykę kręgosłupa, może doprowadzić do korekcji bocznych skrzywień.

Bibliografia

• A. Franek — Nowoczesna elektroterapia