Podział stawów i mięśni - budowa, funkcja cz.2
| NAZWA | PRZYCZEP POCZĄTKOWY | PRZYCZEP KOŃCOWY | FUNKCJA |
|---|---|---|---|
| MIĘŚNIE PRZYŚRODKOWE UDA | |||
| m. przywodziciel wielki (m. adductor magnus) | Przednia powierzchnia gałęzi kości łonowej; gałąź kości kulszowej i przyległa część guzka kulszowego | Włókna rozpoczynające się na gałęzi dolnej kości łonowej i gałęzi kości kulszowej kończą się wzdłuż wargi przyśrodkowej kresy chropowatej kości udowej. Włókna rozpoczynające się na guzie kulszowym kończą się na nadkłykciu przyśrodkowym kości udowej. | Przywodzi udo. Część kończąca się na kresie chropowatej odwraca i zgina udo. Część kończąca się na nadkłykciu przyśrodkowym uda nawraca i prostuje je. |
| MIĘŚNIE TYLNE UDA | |||
| m. półścięgnisty (m. semitendinosus) | Guz kulszowy | Poniżej kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej | Prostuje i przywodzi udo; zgina i nawraca goleń. |
| m. półbłoniasty (m. semimembranosus) | Guz kulszowy | Poniżej kłykcia przyśrodkowego piszczeli; więzadło podkolanowe skośne; powięź goleni | Prostuje i przywodzi udo; zgina i nawraca goleń. |
| m. dwugłowy uda (m. biceps femoris) | Głowa długa: guz kulszowy. Głowa krótka: środkowa trzecia część trzonu wargi bocznej kresy chropowatej | Głowa strzałki | Zgina i nawraca goleń. Głowa długa prostuje, przywodzi i odwraca udo. |
| MIĘŚNIE PRZEDNIE GOLENI | |||
| m. piszczelowy przedni (m. tibialis anterior) | Kłykieć boczny; górna część pow. bocznej trzonu kości piszczelowej oraz przyległa część błony międzykostnej goleni | Powierzchnia podeszwowa kości klinowatej przyśrodkowej i I kości śródstopia | Zgina grzbietowo stopę; przywodzi i odwraca ją; pochyla goleń do przodu (przy ustalonej stopie). |
| m. prostownik długi palców (m. extensor digitorum longus) | Kłykieć boczny piszczeli; głowa strzałki i jej brzeg przedni oraz przyległa część błony międzykostnej goleni | Rozcięgna grzbietowe palców | Zgina grzbietowo stopę; przywodzi i odwraca ją; prostuje palce stopy. |
| m. strzałkowy trzeci (m. peroneus tertius) | Odczepiona boczna część prostownika długiego palców | Strona grzbietowa podstawy V kości śródstopia | Zgina grzbietowo stopę; nawraca i odwraca ją. |
| m. prostownik długi palucha (m. extensor hallucis longus) | Środkowa część powierzchni przyśrodkowej trzonu strzałki oraz przyległa część błony międzykostnej goleni | Podstawa dalszego paliczka palucha | Prostuje palucha; zgina grzbietowo stopę. |
| MIĘŚNIE BOCZNE GOLENI | |||
| m. strzałkowy długi (m. peroneus longus) | Kłykieć boczny piszczeli; głowa strzałki; torebka stawu piszczelowo-strzałkowego; górny odcinek powierzchni bocznej trzonu strzałki | Kość klinowata przyśrodkowa i podstawa I kości śródstopia | Nawraca i odwodzi stopę; zgina ja w kierunku podeszwowym. |
| m. strzałkowy krótki (m. peroneus brevis) | Środkowa trzecia część pow. bocznej trzonu strzałki | Guzowatość V kości śródstopia | Nawraca i odwodzi stopę; zgina ją w kierunku podeszwowym. |
| MIĘŚNIE TYLNE GOLENI | |||
| warstwa powierzchowna | |||
| m. trójgłowy łydki (m. triceps surae): m. brzuchaty łydki (m. gastrocnemius) i m. płaszczkowaty (m. soleus) | Opis zbiorczy: największy mięsień grupy tylnej; dzieli się na m. brzuchaty łydki i m. płaszczkowaty | Guz piętowy (przez ścięgno Achillesa) | Zgina stopę w kierunku podeszwowym; zgina staw kolanowy (m. brzuchaty łydki); przyciska stopę do podłoża; wspomaga odwracanie i przywodzenie stopy. |
| m. podeszwowy (m. plantaris) | Powyżej kłykcia bocznego kości udowej | Guz piętowy | Wspomaga działanie mięśnia trójgłowego łydki (drobny mięsień pomocniczy). |
| warstwa głęboka | |||
| m. podkolanowy (m. popliteus) | Nadkłykieć boczny kości udowej; torebka stawu kolanowego | Tylna powierzchnia kości piszczelowej | Zgina goleń; przy zgiętym kolanie nawraca ją (odblokowuje kolano z pozycji wyprostowanej). |
| m. zginacz długi palców (m. flexor digitorum longus) | Tylna powierzchnia piszczeli | Dalsze paliczki od II do V palca | Zgina stopę podeszwowo; odwraca i przywodzi ją; zgina palce. |
| m. piszczelowy tylny (m. tibialis posterior) | Błona międzykostna goleni i przyległe części tylnej pow. kości piszczelowej i strzałkowej | Kość łódkowata, trzy kości klinowate, kość sześcienna, trzy środkowe kości śródstopia | Odwraca i przywodzi stopę; zgina ją podeszwowo; stabilizuje przyśrodkowe sklepienie stopy. |
| m. zginacz długi palucha (m. flexor hallucis longus) | Tylna powierzchnia trzonu strzałki | Podstawa dalszego paliczka palucha | Odwraca i przywodzi stopę; zgina ją podeszwowo; zgina palucha w obu stawach. |
| MIĘŚNIE STOPY | |||
| mięśnie grzbietu stopy | |||
| m. prostownik krótki palców (m. extensor digitorum brevis) | Grzbietowo-boczna powierzchnia kości piętowej przed zatoką stępu | Rozcięgno grzbietowe palców stopy | Prostują i zginają grzbietowo odpowiednie palce. |
| m. prostownik krótki palucha (m. extensor hallucis brevis) | Grzbietowo-boczna powierzchnia kości piętowej przed zatoką stępu | Paliczek bliższy palucha | Prostuje paluch oraz pomaga w zginaniu grzbietowym. |
| mięśnie podeszwowe stopy | |||
| wyniosłość przyśrodkowa | |||
| m. odwodziciel palucha (m. abductor hallucis) | Kość piętowa, łódkowata, klinowata przyśrodkowa i rozcięgno podeszwowe | Podstawa paliczka bliższego; trzeszczka przyśrodkowa | Zgina i odwodzi paluch; wzmacnia przyśrodkową część sklepienia stopy. |
| m. zginacz krótki palucha (m. flexor hallucis brevis) | Podeszwowa powierzchnia trzech kości klinowatych; kość łódkowata | Dwa ścięgna na podstawie paliczka bliższego palucha i na obu trzeszczkach | Zgina palucha i wzmacnia podłużne sklepienie stopy. |
| wyniosłość boczna | |||
| m. odwodziciel palca małego (m. abductor digiti minimi) | Dolna powierzchnia kości piętowej; rozcięgna podeszwowe | V kość śródstopia; podstawa bliższego paliczka palca małego | Zgina i nieznacznie odwodzi palec mały; wzmacnia podłużne sklepienie stopy. |
| m. zginacz krótki palca małego (m. flexor digiti minimi) | Podstawa V kości śródstopia | Podstawa paliczka bliższego palca małego | Zgina palec mały; wzmacnia podłużne sklepienie stopy. |
| wyniosłość pośrednia | |||
| m. zginacz krótki palców (m. flexor digitorum brevis) | Dolna powierzchnia guzka piętowego; rozcięgno podeszwowe | Środkowy paliczek od II do V palca | Zgina palce II–V; wzmacnia podłużne sklepienie stopy. |
| m. czworoboczny podeszwy (m. quadratus plantae) | Dolna i przyśrodkowa powierzchnia kości piętowej | Ścięgno m. zginacza długiego palców | Reguluje kierunek pociągania ścięgna zginacza długiego palców. |
| m. glistowate (mm. lumbricales) | Ścięgna końcowe m. zginacza długiego palców | Podstawa paliczków bliższych II–V palca | Zginają paliczki bliższe II–V palca; przywodzą je do palucha. |
| m. międzykostne (mm. interossei) | Trzony kości śródstopia | Podstawa paliczków bliższych i torebka stawów śródstopno-paliczkowych | Mięśnie międzykostne podeszwowe zginają paliczki w kierunku podeszwowym i przywodzą palce do osi orientacyjnej (II palec). Mięśnie międzykostne grzbietowe odwodzą palce od tej osi i stabilizują stawy śródstopno-paliczkowe. |
| NAZWA | BUDOWA | WIĘZADŁA | RODZAJ | RUCH |
|---|---|---|---|---|
| Staw głowowy dolny szczytowo-obrotowy (articulatio atlantoaxialis) | Dwa stawy szczytowo-obrotowe boczne (prawy, lewy): dołki stawowe na częściach bocznych kręgu szczytowego oraz pow. stawowe górne na trzonie kręgu obrotowego. Dwa stawy szczytowo-obrotowe pośrodkowe (przedni i tylny): pow. stawowa zęba kręgu obrotowego i dołek zębowy łuku przedniego kręgu szczytowego; pow. tylna zęba kręgu obrotowego i pow. stawowa więzadła poprzecznego. | Więzadło krzyżowe kręgu szczytowego; więzadło wierzchołka zęba; więzadła skrzydłowate; błona pokrywająca | Prosty / Śrubowy | Jednoosiowy — ruch obrotowy wokół osi pionowej wzdłuż zęba kręgu obrotowego. Stawy boczne: ruchy pośrednie wzdłuż osi zęba. |
| Staw głów żebrowych (articulationes capitis costarum) | Pow. stawowa głowy żebra + dołek żebrowy dwóch sąsiednich kręgów + krążek międzykręgowy | Więzadło promieniste głowy żebra; więzadła śródstawowe głowy żebra | Sprzężony | Jednoosiowy — ruch obrotowy wokół osi długiej szyjki żebra. |
| Stawy żebrowo-poprzeczne (articulationes costotransversariae) | Pow. stawowa guzka żebra + dołek żebrowy wyrostka poprzecznego kręgu piersiowego (w żebrach I–X) | Więzadło żebrowo-poprzeczne oraz więzadła żebrowo-poprzeczne górne i dolne | Sprzężony | Jednoosiowy — ruch obrotowy wokół osi długiej szyjki żebra. |
| Staw promieniowo-łokciowy dalszy (articulatio radioulnaris distalis) | Panewka: wcięcie łokciowe kości promieniowej; pow. wypukła: obwód głowy kości łokciowej | Krążek stawowy | Prosty / Obrotowy | Jednoosiowy — oś pionowa (nawracanie i odwracanie przedramienia). |
| Staw śródręczno-paliczkowy kciuka (articulatio metacarpophalangea pollicis) | Głowa I kości śródręcza + dołek stawowy na podstawie paliczka kciuka | Zawiasowy | Jednoosiowy — oś poprzeczna (zginanie i prostowanie kciuka). | |
| Stawy międzypaliczkowe (articulationes interphalangeae manus) | Łączą paliczki każdego palca (w kciuku 1, w pozostałych po 2 — bliższe i dalsze) | Więzadła poprzeczne | Prosty / Zawiasowy | Jednoosiowy — oś poprzeczna (zginanie i prostowanie). |
| Staw skokowo-goleniowy (articulatio talocruralis) — staw skokowy górny | Powierzchnia stawowa tworzy bloczek kości skokowej; panewka: pow. stawowa dolna kości piszczelowej oraz powierzchnie kostek bocznej i przyśrodkowej | Więzadło przyśrodkowe (trójgraniaste); więzadło skokowo-strzałkowe przednie i tylne; więzadło piętowo-strzałkowe | Złożony / Bloczkowy | Jednoosiowy — oś poprzeczna (zgięcie grzbietowe i podeszwowe stopy). |
| Staw skokowo-piętowy (articulatio subtalaris) — staw skokowy dolny | Pow. stawowa piętowa tylna kości skokowej + pow. stawowa skokowa tylna kości piętowej | Więzadła skokowo-piętowe boczne, przyśrodkowe i międzykostne | Złożony | Jednoosiowy — oś kompromisowa skośna do osi długiej stopy (odwracanie i nawracanie stopy). |
| NAZWA | BUDOWA | WIĘZADŁA | RODZAJ | RUCH |
|---|---|---|---|---|
| Staw skokowo-piętowo-łódkowy poprzeczny stępu (articulatio talocalcaneonavicularis) | Pow. stawowe piętowa środkowa i przednia + pow. stawowa skokowa środkowa i przednia + pow. stawowa łódkowa głowy | Więzadło przyśrodkowe; więzadło skokowo-łódkowe; więzadło piętowo-łódkowe; więzadło piętowo-łódkowe podeszwowe | Jednoosiowy — oś kompromisowa skośna do osi długiej stopy (odwracanie z przywodzeniem i zgięciem podeszwowym; nawracanie z odwodzeniem i zgięciem grzbietowym). | |
| Staw piętowo-sześcienny (articulatio calcaneocuboidea) | Siodełkowata pow. stawowa sześciennej kości piętowej + pow. stawowa bliższa kości sześciennej | Więzadło piętowo-sześcienne; więzadło piętowo-sześcienne podeszwowe; więzadło podeszwowe | Prosty | Jednoosiowy — oś strzałkowa (zwiększenie nawracania i odwracania w stawach skokowych dolnych). |
| Stawy międzypaliczkowe stopy | Łączą paliczki każdego palca (w I 1, w pozostałych po 2 — bliższe i dalsze) | Więzadła poboczne | Prosty / Zawiasowy | Jednoosiowy — oś poprzeczna (zginanie i prostowanie). |
STAWY DWUOSIOWE
| NAZWA | BUDOWA | WIĘZADŁA | RODZAJ | RUCH |
|---|---|---|---|---|
| Staw główny górny szczytowo-potyliczny (articulatio atlantooccipitalis) | Dwa symetryczne stawy: kłykcie potyliczne + dołki stawowe górne kręgu szczytowego | Błona szczytowo-potyliczna przednia i tylna | Prosty / Kłykciowy | Dwuosiowy — oś poprzeczna (zginanie i prostowanie głowy) oraz oś strzałkowa (zgięcia w bok). |
| Staw łokciowy (articulatio cubiti) | Składa się z trzech części: ramienno-łokciowa, ramienno-promieniowa, promieniowo-łokciowa | Więzadło poboczne promieniowe i łokciowe; więzadło pierścieniowate; więzadło czworokątne | Złożony (zawiasowo-obrotowy) | Dwuosiowy — oś poprzeczna (zginanie i prostowanie); oś podłużna (odwracanie i nawracanie). |
| Staw promieniowo-nadgarstkowy (articulatio radiocarpea) | Panewka: pow. stawowa nadgarstka kości promieniowej; wypukła: wszystkie kości szeregu bliższego nadgarstka (z wyjątkiem kości grochowatej) | Więzadło międzykostne nadgarstka | Złożony / Eliptyczny | Dwuosiowy — oś poprzeczna (zginanie dłoniowe i grzbietowe); oś dłoniowo-grzbietowa (odwodzenie w kierunku łokciowym i promieniowym). |
| Staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka siodełkowaty (articulatio carpometacarpea pollicis) | Pow. stawowa kości czworobocznej większej + pow. stawowa podstawy I kości śródręcza | Dwuosiowy — oś dłoniowo-grzbietowa (odwodzenie i przywodzenie kciuka); oś promieniowo-łokciowa (przeciwstawianie i odprowadzanie kciuka). | ||
| Stawy śródręczno-paliczkowe (articulationes metacarpophalangeae) | II–V: głowy kości śródręcza + dołki stawowe na podstawie członów bliższych palców | Więzadło poboczne; więzadło poprzeczne głębokie śródręcza | Prosty / Kulisty | Dwuosiowy — oś poprzeczna (zginanie i prostowanie palców); oś grzbietowo-dłoniowa (przywodzenie i odwodzenie). |
| Staw kolanowy (articulatio genus) | Pow. stawowe tworzą oba kłykcie kości udowej + pow. górne kłykci kości piszczelowych + pow. wewnętrzna rzepki | Więzadła wewnętrzne: krzyżowe (przednie, tylne) i więzadło poprzeczne kolana oraz więzadła poboczne | Złożony / Zawiasowo-obrotowy | Dwuosiowy — oś poprzeczna (zgięcie i wyprost); oś pionowa (nawracanie i odwracanie przy zgięciu). |
| Stawy śródstopno-paliczkowe | Głowy kości śródstopia z podstawami paliczków bliższych | Więzadła poboczne, podeszwowe i więzadła poprzeczne głębokie śródstopia | Prosty / Kłykciowy | Dwuosiowy — oś poprzeczna (zgięcie podeszwowe i grzbietowe) |
STAWY WIELOOSIOWE
| NAZWA | BUDOWA | WIĘZADŁA | RODZAJ | RUCH |
|---|---|---|---|---|
| Staw mostkowo-obojczykowy (articulatio sternoclavicularis) | Pow. stawowa końca mostkowego obojczyka + wcięcie obojczykowe mostka wraz z przylegającą częścią chrząstki I żebra | Krążek stawowy; więzadło mostkowo-obojczykowe przednie i tylne; więzadło międzyobojczykowe; więzadło żebrowo-obojczykowe | Kulisty | Wieloosiowy — wysuwanie, cofanie, podnoszenie, opuszczanie; obrót wokół osi długiej obojczyka. |
| Staw barkowo-obojczykowy (articulatio acromioclavicularis) | Pow. stawowa barkowa obojczyka + pow. stawowa wyrostka barkowego łopatki | Więzadło barkowo-obojczykowe; więzadło kruczo-obojczykowe (w. czworoboczne i w. stożkowate) | Sprzężony | Wieloosiowy — unoszenie i obniżanie; wysuwanie i cofanie; nieznaczne ruchy obrotowe. |
| Staw ramienny (articulatio humeri) | Pow. stawowa głowy kości ramiennej + panewka stawowa (wydrążenie stawowe z obrąbkiem stawowym) | Więzadło kruczo-ramienne; więzadło obrąbkowo-ramienne | Prosty / Kulisty | Wieloosiowy — oś strzałkowa (odwodzenie i przywodzenie), oś poprzeczna (unoszenie, prostowanie i zginanie ramienia), oś podłużna (nawracanie i odwracanie). |
| Staw biodrowy (articulatio coxae) | Pow. stawowe tworzą pow. księżycowatą panewki kości miednicznej + pow. stawowa głowy kości udowej | Więzadło udowo-biodrowe, kulszowe, łonowe | Prosty / Kulisto-panewkowy | Wieloosiowy — oś poprzeczna (zgięcie i wyprost), oś strzałkowa (odwodzenie i przywodzenie), oś pionowa (nawracanie i odwracanie). |
STAWY PŁASKIE
| NAZWA | BUDOWA | WIĘZADŁA | RODZAJ | RUCH |
|---|---|---|---|---|
| Staw nadgarstkowo-śródręczny (articulationes carpometacarpeae) | Pow. stawowe dalsze kości szeregu dalszego nadgarstka + pow. stawowe bliższe podstaw kości śródręcza | Prosty | Płaski — ruchy ślizgowe. | |
| Stawy międzyśródręcz. | 3 stawy (pow. stawowe podstaw II–V kości śródręcza zwrócone ku sobie) | Płaski — ruchy ślizgowe. | ||
| Staw krzyżowo-biodrowy (articulatio sacroiliaca) | Pow. stawowa utworzona przez pow. uchowatą kości krzyżowej i miednicznej | Więzadła bezpośrednie (krzyżowo-biodrowe: brzuszne, grzbietowe, międzykostne) oraz więzadła pośrednie (biodrowo-lędźwiowe, krzyżowo-guzowe, krzyżowo-kolcowe) | Półścisły | Bardzo mała ruchomość. |
| Staw piszczelowo-strzałkowy (articulatio tibiofibularis) | Głowa kości strzałkowej + pow. stawowa strzałkowa kości piszczelowej | Więzadło przednie i tylne głowy strzałki; błona międzykostna goleni; więzozrost piszczelowo-strzałkowy | Płaski — bardzo mała ruchomość. | |
| Staw klinowo-łódkowy (articulatio cuneonavicularis) | Pow. stawowe 3 kości klinowatych + pow. stawowa kości łódkowatej | Liczne i krótkie więzadła łączące kości ze sobą | Złożony / Półścisły | Płaski — ograniczona ruchomość z uwagi na płaskie pow. stawowe. |
| Stawy stępowo-śródstopne (articulationes tarsometatarseae) | 3 kości klinowate + kość sześcienna z podstawami I–V kości śródstopia | Liczne więzadła wzmacniane przez torebkę stawową | Minimalna możliwość ruchów — ruchy ślizgowe. | |
| Stawy międzyśródstopne (articulationes intermetatarseae) | Pow. stawowe podstaw kości II–V | Płaski — minimalna możliwość ruchów, ruchy ślizgowe. |
