Metoda rehabilitacyjna - Cyriax
Założeniem metody było opracowanie sposobu diagnozowania pacjentów. Wynikało to z istniejących w tamtym czasie trudności w rozpoznawaniu i interpretowaniu dysfunkcji narządu ruchu, które głównie dotyczyły tkanek miękkich.
Dlatego autor dokonał podziału tkanek miękkich na dwa typy:
I) Tkanki niekurczliwe (wewnętrzne, pasywne)
- więzadła
- powięzi
- kaletki
- torebki stawowe
- opona twarda
- korzenie nerwowe
II) Tkanki kurczliwe (aktywne)
- mięśnie
- ścięgna i przyczepy do punktów kostnych
Schemat badania wg autora
1) Wywiad
- czas
- okoliczności
- charakterystyka bólu: ostry, tępy, przewlekły
- kiedy nasila się, kiedy ustępuje
- określenie miejsca występowania bólu
2) Obserwacja
- postawy ciała
- chodu
- wykonywania ruchów: ocena zakresu ruchu, nawyki, kompensacje
3) Badanie funkcjonalne
- ruchy czynne
- ruchy bierne
- napięcia izometryczne w połowie fizjologicznego zakresu ruchomości
4) Badanie dotykowe
- w celu oceny nadmiernie napiętych struktur
Badanie funkcjonalne
Podczas badania tkanek niekurczliwych oceniamy:
- zgodność objawów w ruchach czynnych i biernych
- czas wystąpienia objawów
- określamy zakres ruchomości w każdej płaszczyźnie
- obecność wzorca torebkowego
Przykład
| Dolegliwości w tym samym kierunku | Dolegliwości w przeciwnych kierunkach |
|
|
| Świadczy o uszkodzeniu struktur wewnętrznych | Świadczy o uszkodzeniu struktur aktywnych |
Wzorzec torebkowy
Wzorzec torebkowy – procentowe zestawienie ograniczeń poszczególnych ruchów dla stawów, przedstawione w kolejności od ruchów najbardziej ograniczonych do mniej ograniczonych. Rozpoznanie wzorca wskazuje na toczący się stan zapalny lub zwyrodnieniowy w stawie.
| Staw | Wzorzec torebkowy - ograniczenie |
|
skroniowo–żuchwowy szczytowo–potyliczny odcinka szyjnego mostkowo–obojczykowy barkowo–obojczykowy, ramienno–łokciowy, ramienno–promieniowy promieniowo–łokciowy bliższy promieniowo–łokciowy dalszy, promieniowo–nadgarstkowy, śródręczno–paliczkowe, międzypaliczkowe odcinka piersiowego odcinek lędźwiowy krzyżowo–biodrowy, spojenie łonowe, staw biodrowy kolanowy piszczelowo–strzałkowy, skokowo–goleniowy śródstopno–paliczkowy palucha śródstopno–paliczkowy palców II–IV międzypaliczkowe |
otwarcie ust wyprost i skłon boczny skłon boczny i skręty, wyprost rotacja zewnętrzna, odwodzenie, rotacja wewnętrzna ból na końcu zakresu ruchu zgięcie, wyprost, odwracanie, nawracanie odwracanie, nawracanie pełny zakres ruchu, ból na końcu odwracania i nawracania zgięcie i wyprost zgięcie, wyprost skłon boczny i rotacje, wyprost skłon boczny i rotacje, wyprost ból podczas napięcia struktur okołostawowych; wyprost, odwodzenie, rotacja wewnętrzna; zgięcie, wyprost ból podczas napięcia struktur okołostawowych zgięcie, wyprost |
Ocena czucia końcowego ruchu
Opór końcowy – uczucie przy palpacji zależne od struktury tkankowej w końcowej fazie ruchów biernych. Zdeterminowane jest rozciągnięciem tkanek wewnętrznych.
Opór końcowy fizjologiczny
| Miękki-elastyczny | opór mięśni, ścięgien |
| Silny-elastyczny | opór więzadeł |
| Twardy-elastyczny | opór chrzęstny, torebkowy |
| Twardy-nieelastyczny, bezbolesny | opór kości |
Opór końcowy patologiczny
| Spastyczne |
|
| Torebkowe |
|
| Puste |
|
| Sprężynujące |
|
| Mięśniowe |
|
| Kostne |
|
Odpowiedzi tkanek niekurczliwych
- Pełny zakres ruchu, bez bólu, opór końcowy prawidłowy – stan fizjologiczny
- Ograniczenie ruchu w płaszczyznach, ból, opór końcowy nieprawidłowy – I/II stopień uszkodzenia więzadła lub lokalne zlepienie tkanek miękkich
- Ograniczony ruch, bez bólu, opór końcowy nienaturalny – stan zapalny tk. kostnej
- Ograniczony ruch, ból, opór końcowy niefizjologiczny – proces zwyrodnieniowy stawu
Badanie tkanek kurczliwych
Przez napięcie izometryczne z jednoczesnym ustawieniem stawu, nad którym przebiegają, w pozycji pośredniej.
Odpowiedzi tkanek kurczliwych
- napięcie silne, bezbolesne – stan fizjologiczny
- napięcie silne, bolesne – uraz mięśnia (I/II stopień), ścięgna (stan zapalny), przyczepu
- napięcie osłabione, bolesne – uszkodzenie w pobliżu stawu
- napięcie obniżone, bezbolesne – uraz mięśnia (III stopień), dysfunkcja nerwów
Przykładowe rysunki badania
| Skłon tułowia (w prawo i w lewo) | Skłon tułowia w przód |
Mierzymy odległość palców od szpary stawowej |
Zgięcie wywołuje rozciągnięcie opony od dołu. Zgięcie głowy – rozciągnięcie opony od góry. |
Test opony na korzenie S1, S2
Pozycja stojąca na jednej nodze – na palcach. Terapeuta przodem do pacjenta trzyma za kończynę dolną pacjenta.
Testy dla stawu biodrowego
Test Thomasa, Test McMurray
Przykłady dermatomów
| Ból oponowy pochodzenia piersiowego | Ból oponowy pochodzenia lędźwiowego |
 |
 |
|
C2–C3 C4 C5 C6 C8 |
 |
|
Th1 L1 L2 L4 S1 |
 |
Metody terapeutyczne stosowane w metodzie Cyriax
W skład wchodzą:
- trakcje
- manipulacje
- mobilizacje
- masaż poprzeczny
- iniekcje sterydowe: odstawowe, zewnątrzstawowe
- naciąganie torebki
Hipoteza tej metody dotyczyła zaklinowania fragmentu tarczy międzykręgowej. Do przemieszczenia krążka najczęściej dochodzi w wyniku urazu; występują objawy neurologiczne.
Charakterystyka
- manipulacje przeprowadzamy wtedy, gdy nie stwierdzono objawów rdzeniowych ani korzeniowych
- manipulacje i trakcje działają często jednocześnie na więcej niż jeden zablokowany segment ruchowy
- stosowanie dużej siły w technikach manipulacyjnych (wymaga doświadczenia terapeuty)
- aby zmniejszyć objawy bólowe, zwiększyć rozciągliwość blizn oraz poprawić ukrwienie mięśni, ścięgien i więzadeł w dysfunkcji, stosuje się masaż poprzeczny oraz iniekcje
- masaż poprzeczny stosujemy w tkliwym miejscu (ok. 2 cm), głęboki nacisk
Prowadzony jest poprzecznie w stosunku do włókien; czas zabiegu: 3–5 minut przy silnych bólach, 10–15 minut w przewlekłych dolegliwościach.
Masaż poprzeczny
Więcej przykładów na stronie: http://www.om-cyriax.com/info.asp?language=EN&pagina=Transverse%20friction%20massage
Iniekcje sterydowe
Więcej na stronie: http://www.om-cyriax.com/info.asp?language=EN&pagina=Infiltrations%20-%20injections
Bibliografia
Zembaty – Kinezyterapia tom II
Levit – Leczenie manualne zaburzeń czynności narządu ruchu
Kaltenborn – Manualne mobilizacje stawów kończyn – badanie manualne, mobilizacje stawów
Filmy:
Anatomia, Historia, Ocena funkcjonalna, Uszkodzenia, Leczenie, Metody, Iniekcje
- Kręgosłup szyjny: http://eswt.co.kr/cyriax/semi-lin/06/0607cervical.htm
- Staw barkowy: http://eswt.co.kr/cyriax/semi-lin/06/shoulder.htm
- Staw łokciowy i nadgarstkowy: http://eswt.co.kr/cyriax/semi-lin/06/0609elbow.htm
- Kręgosłup piersiowy i lędźwiowy: http://eswt.co.kr/cyriax/semi-lin/06/0606lumbar2.htm
- Staw biodrowy i kolanowy: http://www.eswt.co.kr/cyriax/semi-lin/knee.htm
- Staw skokowy: http://www.eswt.co.kr/cyriax/semi-lin/06/ankle.htm
