Mięśnie działające na staw barkowy

PP: koniec barkowy obojczyka (cz. przednia), wyrostek barkowy łopatki (cz. środkowa), grzebień łopatki (cz. tylna). PK: guzowatość naramienna k. ramiennej.

CZYNNOŚĆ: skurcz wszystkich części mięśnia odwodzi ramię w stawie ramiennym do poziomu. Napięcie mięśnia stabilizuje staw ramienny. Skurcz części przedniej (obojczykowej) przodozgina i nawraca ramię. Część tylna (grzebieniowa) tyłozgina i odwraca ramię. Część środkowa (barkowa) odwodzi ramię do poziomu.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw pachowy (C5, C6).

M. nadgrzebieniowy (supraspinatus)

PP: dół nadgrzebieniowy łopatki. Krótkie płaskie ścięgno końcowe kieruje się do boku pod wyrostkiem barkowym łopatki. PK: guzek większy k. ramiennej. Część włókien zrasta się z torebką stawową.

CZYNNOŚĆ: odwodzenie w stawie ramiennym, napięcie torebki stawowej, wspomaga odwracanie ramienia. Jest częścią stożka rotatorów i odgrywa istotną rolę w stabilizacji głowy kości ramiennej.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw nadłopatkowy (C4, C5, C6).

M. podgrzebieniowy (infraspinatus)

PP: dół podgrzebieniowy łopatki. Kieruje się do boku i przechodzi w płaskie ścięgno. PK: ścięgno przyczepia się do guzka większego kości ramiennej oraz powierzchni tylnej torebki stawowej.

CZYNNOŚĆ: skurcz mięśnia powoduje odwracanie ramienia, napina torebkę stawową, chroniąc ją przed wklinowaniem się do jamy stawu. Mięsień wspomaga ruchy tyłozgięcia, a górne włókna — ruch odwodzenia. Jest również częścią stożka rotatorów, ważną dla stabilizacji stawu ramiennego.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw nadłopatkowy (C5, C6).

M. obły mniejszy (teres minor)

PP: brzeg boczny łopatki. Włókna mięśniowe biegną do dołu i ku górze. PK: guzek większy k. ramiennej, torebka stawowa.

CZYNNOŚĆ: odwracanie ramienia, napina torebkę stawową, wspomaga ruch tyłozgięcia.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw pachowy (C5, C6).

M. obły większy (teres major)

PP: kąt dolny łopatki, włókna mięśniowe kierują się do boku i góry w rejon dołu pachowego. PK: grzebień guzka mniejszego obok przyczepu m. najszerszego grzbietu.

CZYNNOŚĆ: tyłozgina ramię, przywodzi, nawraca.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw dolny podłopatkowy (C5, C6).

M. podłopatkowy (subscapularis)

PP: pokrywa całą powierzchnię żebrową łopatki. Włókna mięśniowe biegną do boku i nieco ku górze. PK: guzek mniejszy k. ramiennej oraz torebka stawowa.

CZYNNOŚĆ: skurcz mięśnia powoduje ruch nawracania ramienia i przywodzenia. Wysunięte do przodu ramię cofa się (tyłozgina), napina także torebkę stawową.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerwy podłopatkowe (C5, C6, C7). M. podłopatkowy jest jedną z głównych struktur stożka rotatorów stabilizujących staw ramienny.

Pozostałe mięśnie działające na staw barkowy, mięśnie ramienia (grupa przednia)

M. kruczo-ramienny (coracobrachialis)

PP: wyrostek kruczy łopatki. PK: ½ długości kości ramiennej na powierzchni przednio-przyśrodkowej.

CZYNNOŚĆ: przodozgięcie ramienia, przywodzenie, nawracanie.

UNERWIENIE: splot ramienny — gałązki nerwu mięśniowo-skórnego (C5, C6, C7).

M. dwugłowy ramienia (biceps brachii)

PP: głowa długa (caput longum) — guzek nadpanewkowy łopatki i kieruje się w bok do bruzdy międzyguzkowej; głowa krótka (caput breve) — wyrostek kruczy łopatki. Obie głowy łączą się we wspólnym brzuchu mięśniowym w połowie długości ramienia. PK: guzowatość kości promieniowej; część włókien ścięgna końcowego przechodzi w płaskie rozcięgno dochodzące do powięzi przedramienia.

CZYNNOŚĆ: działa na dwa stawy: ramienny i łokciowy. Głowa długa — odwodzi ramię; głowa krótka — współpracuje z m. kruczo-ramiennym — przywodzi, przodozgina, nawraca. W stawie łokciowym skurcz powoduje zgięcie oraz odwracanie przedramienia.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw mięśniowo-skórny (C5, C6).

Pozostałe mięśnie działające na staw barkowy, mięśnie ramienia (grupa tylna)

M. trójgłowy ramienia (triceps brachii)

PP: głowa długa (caput longum) — guzek podpanewkowy łopatki, skąd kieruje się na ramię między mięśniami obłymi; głowa boczna (caput laterale) — tylna powierzchnia k. ramiennej, powyżej i do boku od bruzdy nerwu promieniowego; głowa przyśrodkowa (caput mediale) — poniżej i przyśrodkowo od bruzdy nerwu promieniowego. PK: wyrostek łokciowy k. łokciowej. Część włókien zrasta się z torebką stawową.

CZYNNOŚĆ: prostowanie w stawie łokciowym. Głowa długa działa na staw ramienny: tyłozgina ramię, przywodzi. W spoczynku staw łokciowy jest nieco zgięty z powodu względnego napięcia mięśni zginających i prostowników.

UNERWIENIE: splot ramienny — nerw promieniowy (C6, C7, C8).

Mięśnie klatki piersiowej

M. piersiowy większy (pectoralis major)

PP: część obojczykowa (pars clavicularis) — koniec mostkowy obojczyka; część mostkowo-żebrowa (pars sternocostalis) — powierzchnia przednia mostka i przyległe chrząstki żeber; część brzuszna (pars abdominalis) — przednia powierzchnia pochewki mięśnia prostego brzucha. Włókna mięśniowe kierują się do dołu pachowego; czasem część brzuszna nie występuje. PK: grzebień guzka większego k. ramiennej.

CZYNNOŚĆ: skurcz całego mięśnia powoduje ruch obejmowania — przodozgina, przywodzi, nawraca. Część obojczykowa — przodozgina ramię. Część mostkowo-żebrowa — przy uniesionym ramieniu energicznie opuszcza kończynę; współdziała z m. najszerszym grzbietu przy przyciąganiu tułowia ku górze (np. wspinanie). Pomocniczy mięsień wdechowy przy uniesionych żebrach.

UNERWIENIE: splot ramienny — nn. piersiowe przednie: część obojczykowa (C5–C6); część mostkowo-żebrowa (C7–Th1).

Mięśnie grzbietu

M. najszerszy grzbietu (latissimus dorsi)

PP: część kręgowa (pars vertebralis) — wyrostki kolczyste dolnych sześciu kręgów piersiowych oraz kręgi lędźwiowe i grzebień pośrodkowy k. krzyżowej; część biodrowa (pars iliaca) — odcinek przyśrodkowy grzebienia biodrowego; część żebrowa (pars costalis) — zewnętrzna powierzchnia dolnych 3–4 żeber; część łopatkowa (pars scapularis) — dolny kąt łopatki. Wszystkie włókna kierują się zbieżnie do boku i ku górze do dołu pachowego. W końcowym przebiegu towarzyszy mu m. obły większy. Między ścięgnami obu mięśni znajduje się kaletka podścięgnowa m. najszerszego grzbietu. Mięsień ten tworzy tylne ograniczenie dołu pachowego.

PK: grzebień guzka mniejszego kości ramiennej od strony przyśrodkowej i przedniej.

CZYNNOŚĆ: działa głównie na staw ramienny — przywodzi, nawraca, tyłozgina ramię. Przy spokojnym skurczu unosi dolne żebra — pomocniczy mięsień wdechowy. Podczas szybkiego skurczu boczna część mięśnia uciska żebra — współdziała z mięśniami wydechowymi przy kaszlu i odkrztuszaniu. Przy ustalonych ramionach, np. podczas zwisu na drążku, razem z m. piersiowym większym unoszą tułów ku górze.

UNERWIENIE: splot ramienny — n. piersiowo-grzbietowy.

Unoszenie ramienia w stawie ramiennym powyżej poziomu nie jest możliwe z powodu napięcia mięśni przywodzących oraz dolnej ściany torebki i z powodu oparcia się guzka większego kości ramiennej o sklepienie stawu ramiennego. Dalsze unoszenie ramienia odbywa się w stawach obojczyka (uniesienie ramienia do 150–160°). Dalszy ruch ramienia aż do pionu obejmuje klatka piersiowa, która przez prostowanie kręgosłupa przechyla się ku tyłowi.

Opracował: Arkadiusz Wawrzyniak
Literatura: Zofia Ignasiak „Anatomia układu ruchu”