Działanie ultradźwięków

Ultradźwięki — podczas zabiegu wykorzystuje się drgania mechaniczne o częstotliwości 0,8–3 MHz (często stosowane częstotliwości to 1 MHz i 3 MHz). Zjawiska występujące w tkankach ludzkich poddanych działaniu ultradźwięków są bardzo różne w zależności od miejsca ich stosowania. Dużą "dźwiękochłonność" wykazuje tkanka nerwowa, mniejszą mięśniowa, a najmniejszą z racji swojej zwartej struktury tkanka tłuszczowa. Podstawowym efektem działania ultradźwięków na tkanki jest działanie mechaniczne zwane "mikromasażem", spowodowane wahaniem ciśnień w przebiegu fali dźwiękowej. Również bardzo ważną składową ich działania jest wpływ na biochemię tkanek, prowadzący do ich lepszego utleniania.

Zabiegi ultradźwięków mają działanie

• przeciwbólowe (m.in. przez zmniejszenie przewodnictwa bólowego)
• zmniejszające napięcie mięśniowe
• rozszerzające naczynia krwionośne
• hamujące procesy zapalne
• likwidujące tzw. ostrogi piętowe
• powstawanie związków aktywnych biologicznie
• wpływ na enzymy ustrojowe
• hamowanie układu współczulnego
• przyspieszenie wchłaniania tkankowego
• wyzwalanie substancji histamino-podobnych

Ultradźwięki w wodzie — podczas zabiegu wykorzystuje się drgania mechaniczne o częstotliwości 0,8–3 MHz; aby zwiększyć efektywność zabiegów, stosuje się pośrednictwo wody, która jest dobrym ośrodkiem rozchodzenia się fali dźwiękowej. Zabiegi ultradźwięków w wodzie wykonuje się np. w przypadkach reumatoidalnego zapalenia stawów ręki czy stopy.

PRZEZNACZENIE

W uproszczeniu można powiedzieć, że podstawę leczniczego działania energii ultradźwiękowej stanowią następujące czynniki:

• wzmożenie przepustowości błon komórkowych
• usprawnienie oddychania tkankowego i pobudzenie przemiany materii komórek
• powstanie związków aktywnych biologicznie
• wpływ na enzymy ustrojowe
• zmiany w strukturze koloidów tkankowych i ich uwodnienie
• zmiany w układach jonowych tkanek
• zmiany odczynu tkanek w kierunku zasadowym

WSKAZANIA

• bóle poamputacyjne
• szczękościsk
• nerwoból nerwu trójdzielnego
• owrzodzenie goleni
• choroba zwyrodnieniowa stawów
• zespoły bólowe w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów szyjnego odcinka kręgosłupa
• bóle pleców i krzyża
• zespół bólowy rwy kulszowej
• blizny

W DERMATOLOGII

W dermatologii i kosmetyce znajdują zastosowanie ultradźwięki o częstotliwościach 3 MHz, 1 MHz oraz niskoczęstotliwościowe urządzenia w zakresie około 22–30 kHz. Ostatnie badania wykazały, że najlepszą penetrację w skórze uzyskuje się przy niższych częstotliwościach; standardowo 1 MHz penetruje głębiej (do kilku centymetrów), a 3 MHz działa płycej (na warstwy powierzchowne skóry).

Działanie ultradźwięków opiera się głównie na składnikach mechanicznych, termicznych i chemicznych. Termiczne działanie prowadzi do przekrwienia i rozpulchnienia tkanek, działanie chemiczne powoduje zmiany strukturalne białek w komórkach skóry. Ułatwia to penetrację substancji leczniczych i preparatów, które działają uszczelniająco na naczynia krwionośne, zmniejszają rumień oraz przyspieszają leczenie zmian trądziku pospolitego i różowatego. Ultradzwięki są także stosowane w leczeniu skóry suchej, złuszczającej się, niedotlenionej, wiotkiej, poszarzałej, z objawami zmęczenia i pierwszymi zmarszczkami; istotnym efektem jest sonoforeza, czyli głębokie wtłaczanie preparatów do skóry.

Można zastosować ultradźwięki jako metodę wspomagającą przezskórne podawanie leków, tzw. fonoforezę (sonoforezę), która zwiększa penetrację substancji aktywnych przez skórę.