Fizjoterapia po zwichnięciach stawów
Luxatio – zwichnięcia
Zwichnięcie to przekroczenie fizjologicznej ruchomości, przemieszczenie powierzchni stawowych, uszkodzenie torebki stawowej, więzadeł i chrząstki. Częściowa lub całkowita utrata styczności stawowej.
Objawy
- zniekształcenie obrysu stawu
- przymusowe ustawienie kończyny
- zniesienie ruchów czynnych
Usprawnianie
- ćwiczenia izometryczne
- ćwiczenia synergistyczne
- ćwiczenia czynne w małym zakresie — utrzymanie siły mięśniowej, dobrego zakresu ruchomości, poprawa stabilności
Leczenie czynnościowe
- fizykoterapia: TENS, stymulacja nerwowo‑mięśniowa (SNM), inne metody
- 1 tydz. po urazie — ćwiczenia czynne
- 2 tydz. — ćwiczenia izometryczne, czynne wolne
- 3 tyg. — ćwiczenia oporowe
Tkanki miękkie do 3 tygodni potrzebują czasu na regenerację. W tym okresie przeciążanie i nadmierne rozciąganie może wpływać na stabilność stawu — program rehabilitacji powinien być dostosowany do rodzaju urazu i stanu tkanek.
- ćwiczenia bierne rozciągają mięśnie — mogą pobudzać patologiczną ruchomość i niestabilność, dlatego należy je stosować ostrożnie
- ćwiczenia czynne zdrowych odcinków ciała, ćwiczenia krążeniowe i przeciwobrzękowe
Powikłania
- wczesne – uszkodzenie tkanek miękkich, powierzchni stawowych, naczyń, nerwów
- późne – zwichnięcia nawykowe, zespół Sudecka (CRPS), przykurcze, zesztywnienie stawów, zmiany zwyrodnieniowe
Skróty
- SNM – stymulacja nerwowo‑mięśniowa (neuromuscular stimulation)
- TENS – przezskórna elektryczna stymulacja nerwów (transcutaneous electrical nerve stimulation)
- US – ultradźwięki
OGÓLNY PROTOKÓŁ POSTĘPOWANIA
I. Unieruchomienie
| Symptomy | Cele rehabilitacji | Metoda | Dodatkowo |
|---|---|---|---|
| Napięcie mięśniowe | redukcja | masaż | |
| Atrofia (zanik) mięśniowa | prewencja, redukcja | SNM | |
| Ból | kontrola | TENS | pole magnetyczne |
II. 4–8 oraz powyżej 9 tygodni po nastawieniu
| Symptomy | Cele rehabilitacji | Metoda | Dodatkowo |
|---|---|---|---|
| Ból | kontrola | TENS | |
| Napięcie mięśniowe | redukcja | masaż | |
| Ograniczony ROM | poprawa funkcji stawów | ćw. bierne, ćw. czynne | US |
| Utykanie | poprawa funkcji kończyn | ćw. w wodzie | |
| Atrofia (zanik) mięśniowa | prewencja; wzrost siły i masy mięśni | SNM, ćw. czynne |
PLAN POSTĘPOWANIA
I. Unieruchomienie
Najważniejsze: ból i opuchlizna
| Technika | Postępowanie | Częstotliwość |
|---|---|---|
| TENS | Miejscowa stymulacja | 1–2×/dzień |
| Krioterapia | Na zajęty chorobowo obszar, 15 minut | 2–3×/dzień |
| Masaż | Masaż pleców i dostępnych części zajętych kończyn; masaż kończyn przeciwstawnych | 2–3×/dzień |
| Ćw. czynne | Ograniczyć do spacerów na smyczy (u zwierząt) / delikatnych aktywności u ludzi |
II. 4–8 oraz powyżej 9 tygodni po nastawieniu
Najważniejsze: ból, czynność stawów i mięśni
| Technika | Postępowanie | Częstotliwość |
|---|---|---|
| TENS | Miejscowa stymulacja | 2–3×/tydz. |
| Ciepłolecznictwo | Przed ćwiczeniami biernymi, około 10 minut | 2–3×/dzień; po 8 tyg. 2×/tydz. |
| Krioterapia | Po ćwiczeniach, około 20 minut | 2×/tydz. po 8 tyg. |
| Ćw. bierne | Ograniczyć ruch do płaszczyzny strzałkowej; unikać ruchów odwodzenia, przywodzenia i rotacji (wew. i zew.) | 2–3×/dzień; po 8 tyg. 2×/tydz. |
| Masaż | Zajętych kończyn, kończyn przeciwstawnych, kręgosłupa | 2–3×/dzień; po 8 tyg. 1–2×/tydz. |
| Ćw. czynne |
|
2–3×/dzień; 3–5×/dzień w zależności od fazy; 2–3×/dzień (inne) |
| US — pulsujące |
|
od 1 do 2–3×/tydz. |
| SNM | Jako uzupełnienie ćw. biernych i czynnych; stosować przy zaniku mięśni | Raz dziennie; po 8 tyg. 2–3×/tydz. |
| Bieżnia wodna | Stosować krótkie treningi w początkowym okresie; po 8 tyg. stopniowo zwiększać czas trwania treningu | 2–3×/dzień; po 8 tyg. 2–3×/tydz. |
| Pływanie | Pływanie lub spacer w głębokiej wodzie (do poziomu barków); czas trwania 10–20 minut | 2–3×/tydz. |
Bibliografia
Essential Facts of Physiotherapy in Dogs & Cats — Rehabilitation and Pain Management
Tłumaczenie: E. Żak ([email protected])
