Magnetostymulacja
Magnetostymulacja jest to terapia polami magnetycznymi o niskich wartościach indukcji. Wielkość indukcji pól magnetycznych o niskiej wartości jest zbliżona do indukcji pola ziemskiego i jako wartość graniczną przyjęto 100 μT, przyjmując, że powyżej tej wartości mamy do czynienia z magnetoterapią. Pole magnetyczne stosowane w magnetostymulacji określa, obok wyżej podanej wartości indukcji, wartość składowej elektrycznej nieprzekraczającej 130 V/m oraz częstotliwość pól od kilku do 3000 Hz. Podstawą uzasadniającą efekt biologiczny działania pól magnetycznych o bardzo niskiej indukcji jest teoria jonowego rezonansu cyklotronowego. Obserwacje naukowe będące podstawą tej teorii dowodzą, że różne tkanki żywych organizmów absorbują szczególnie silnie tylko określone fragmenty pola o specyficznych wartościach indukcji i częstotliwości.
Magnetoterapia i magnetostymulacja są dziedzinami fizykoterapii zajmującymi się leczniczym oddziaływaniem pól magnetycznych na organizm. Magnetoterapia z wykorzystaniem magnesów stałych ma długą historię liczącą kilka tysięcy lat. Od kilkudziesięciu lat w magnetoterapii stosowane są zmienne pola magnetyczne o różnych (często dużych) wartościach indukcji i różnych kształtach impulsów. Najnowsze badania wykazały, że zmienne pola magnetyczne o niskich wartościach indukcji (porównywalnych z indukcją ziemskiego pola magnetycznego) wykazują skuteczność w leczeniu wielu schorzeń i dolegliwości. Terapię słabym polem magnetycznym nazywamy magnetostymulacją. Nie istnieje ściśle sprecyzowana granica pomiędzy magnetoterapią a magnetostymulacją; można jednak przyjąć (na podstawie dostępnej literatury), że granicę tę stanowi 0,1 mT. Zastosowanie pola o wyższych wartościach indukcji określane jest jako magnetoterapia, niższych jako magnetostymulacja.
Działanie biologiczne pól magnetycznych o niskich wartościach indukcji
Oddziaływanie pól magnetycznych o niskiej wartości indukcji nie jest jeszcze w pełni wyjaśnione. Jego efekty przypisuje się głównie indukowanym w tkance w czasie przepływu pulsujących pól magnetycznych bardzo słabym prądom, tzw. siłom Lorentza, które:
- powodują zwiększenie przepuszczalności błon półprzepuszczalnych,
- powodują wzrost energii drgań błon i jonów,
- mają wpływ na elektroosmotyczne procesy fizjologiczne,
- mają wpływ na procesy neutralne przez sumowanie się bardzo małych potencjałów.
Ma to w rezultacie wpływ na:
- wnikanie Ca2+ do komórek,
- przekaźnictwo międzykomórkowe,
- aktywność pompy sodowo-potasowej zależnej od ATP,
- stymulację tworzenia cAMP,
- zwiększenie absorpcji białek,
- zwiększenie ogólnego transportu przez błonę komórkową,
- stymulację tworzenia prostaglandyn E,
- zmiany w metabolizmie kwasów nukleinowych (wpływ na DNA).
Wskazania do magnetostymulacji
Magnetostymulacja ma działanie:
- przeciwbólowe,
- przeciwzapalne,
- przeciwobrzękowe,
- zwiększa utylizację tlenu i stabilizuje oddychanie komórkowe,
- zwiększa przepływ krwi w naczyniach tętniczych i kapilarach,
- poprawia drenaż żylny,
- przyspiesza procesy gojenia ran.
Magnetostymulację stosujemy zwłaszcza w leczeniu chorób ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz schorzeń narządu ruchu. Stosuje się ją również w chorobie Parkinsona, stwardnieniu rozsianym oraz w zespołach bólowych narządu ruchu o podłożu zwyrodnieniowym, zapalnym i pourazowym. Istnieją też udokumentowane wskazania do magnetostymulacji w rehabilitacji po udarach mózgu, w chorobie Alzheimera, przy migrenach, w zaburzeniach krążenia obwodowego oraz w trudno gojących się ranach i owrzodzeniach. Magnetostymulacja wykazuje także działanie uspokajające i stabilizujące układ nerwowy wegetatywny.
Przeciwwskazania
Ponad 20-letnie doświadczenia dotyczące magnetoterapii pozwoliły sformułować dość jednoznaczne przeciwwskazania do tej formy leczenia. Przyjęto, że w odniesieniu do magnetostymulacji należy przestrzegać tych samych przeciwwskazań co w odniesieniu do magnetoterapii. Są to następujące przeciwwskazania:
- czynna choroba nowotworowa,
- ciąża,
- implanty elektroniczne.
Wszczepione implanty, np. stymulatory serca, cechuje różny stopień wrażliwości na oddziaływanie pola magnetycznego. Ostrożność nakazuje wyłączenie chorych z elektronicznymi implantami z zabiegów z użyciem pola magnetycznego. Nie są natomiast przeciwwskazaniem do jego stosowania implanty stawów ani metalowe zespolenia kości.
Wśród przeciwwskazań wymienia się również:
- czynną gruźlicę płuc,
- krwawienia z przewodu pokarmowego,
- ostrą niewydolność wieńcową,
- ciężkie infekcje pochodzenia bakteryjnego, wirusowego i grzybicznego.
