Pozycje kości i stawów w terapii manualnej
Pozycja zerowa
Pozycja zerowa, neutralna to pozycja, od której mierzy się zakres ruchu kości. Pomiar stawowy (Neutral – 0 – Methode) wg Debrunnera dokonujemy goniometrem w obie strony od pozycji zerowej (zero stopni). Na przykład gdy zgięcie w stawie wynosi 30 stopni, a wyprost 10 stopni, zapis wygląda następująco: 30 – 0 – 10. Jeśli mamy do czynienia z przykurczem, np. możliwe jest tylko pełne zgięcie w stawie, to obie cyfry określające zakres ruchu znajdują się z lewej strony zera: 30 – 10 – 0.
Pomiar przy użyciu goniometru wymaga stabilizacji punktów anatomicznych i porównania z wartościami po stronie przeciwnej.
Pozycja spoczynkowa
Pozycja spoczynkowa, status perlaxus, to takie ustawienie stawu, w którym torebka stawowa jest maksymalnie rozluźniona, dając dużą przestrzeń śródstawową. Powierzchnie stawowe obu członów stawu mają ze sobą najmniejszy kontakt, a gra stawowa jest największa. Znajomość pozycji spoczynkowych jest w terapii manualnej punktem wyjścia dla badania i leczenia ograniczeń ruchomości w stawie. Pozycje spoczynkowe stosuje się również w profilaktyce późniejszych uszkodzeń stawów podczas długotrwałego unieruchomienia.
Pozycje spoczynkowe różnią się w zależności od stawu i są zdefiniowane anatomicznie; w praktyce klinicznej wykorzystuje się je przy technikach mobilizacji oraz ocenie stanu stawów.
Aktualna pozycja spoczynkowa
Aktualna pozycja spoczynkowa to taka pozycja spoczynkowa, która uległa zmianie w wyniku działania patologicznych czynników zewnętrznych lub wewnętrznych. W tak zmienionej pozycji spoczynkowej staw jest w danym czasie najluźniejszy i posiada największą grę stawową. Z tej pozycji będziemy korzystać wówczas, gdy niemożliwe będzie ustawienie stawu we właściwej pozycji spoczynkowej.
Zmiana pozycji spoczynkowej może wynikać z przykurczów mięśniowych, obrzęku, zmian pourazowych lub adaptacji tkanek miękkich i powinna być uwzględniona w planie terapeutycznym.
Pozycja zaryglowana
Pozycja zaryglowana, status ridigus, to według McConailla pozycja, w której mała, wklęsła powierzchnia stawowa posiada pełen kontakt z częścią większej, wypukłej powierzchni stawowej. W warunkach prawidłowych kontakt ten we wszystkich ustawieniach jest bardzo mały. Torebka stawowa oraz więzadła są mocno napięte; podczas trakcji jeden człon odchodzi od drugiego tylko w niewielkim stopniu. Translatoryczny ślizg stawowy w kierunku pozycji zaryglowanej jest upośledzony, natomiast w kierunku przeciwnym jest możliwy.
W pozycjach zaryglowanych nie prowadzi się zwykle bezpośredniej mobilizacji. Pozycja ta bywa wykorzystywana do zmiany ruchu w stawie przy leczeniu stawu sąsiedniego. Czynność taką nazywamy zaryglowaniem, tj. wybraniem, zatrzymaniem dalszego ruchu w określonym kierunku; w praktyce terapeutycznej decyzja o postępowaniu powinna uwzględniać biomechanikę danego stawu.