Podział stawów i mięśni - budowa, funkcja cz.1

STAWY JEDNOOSIOWE

  • Głowowy dolny – szczytowo-obrotowy (articulatio atlantoaxialis)
  • Głowy żebrowych (articulationes capitis costae)
  • Żebrowo-poprzeczne (articulatio costotransversariae)
  • Promieniowo-łokciowe bliższe i dalsze (articulatio radioulnaris)
  • Śródręczno-paliczkowy kciuka (articulatio metacarpophalangea pollicis)
  • Międzypaliczkowe ręki (articulationes interphalangeae manus)
  • Skokowo-goleniowy – skokowy górny (articulatio talocruralis)
  • Skokowo-piętowy – skokowy tylny (articulatio subtalaris)
  • Skokowo-łódkowo-piętowy – poprzeczny stępu (articulatio talocalcaneonavicularis)
  • Piętowo-sześcienny (articulatio calcaneocuboidea)
  • Międzypaliczkowe stopy (articulationes interphalangeae)

STAWY DWUOSIOWE

  • Głowowy górny – szczytowo-potyliczny (articulatio atlantooccipitalis)
  • Łokciowy (articulatio cubiti)
  • Promieniowo-nadgarstkowy (articulatio radiocarpea)
  • Nadgarstkowo-śródreczny kciuka - siodełkowaty (articulatio carpometacarpalis pollicis)
  • Śródręczno-paliczkowe (articulationes metacarpophalangeae)
  • Kolanowy (articulatio genus)
  • Śródstopno-paliczkowe (articulationes metatarsophalangeae)

STAWY WIELOOSIOWE

  • Mostkowo-obojczykowy (articulatio sternoclavicularis)
  • Barkowo-obojczykowy (articulatio acromioclavicularis)
  • Ramienny (articulatio humeri)
  • Biodrowy (articulatio coxae)

STAWY PŁASKIE

  • Nadgarstkowo-śródreczny (articulationes carpometacarpeae)
  • Krzyżowo-biodrowy (articulatio sacroiliaca)
  • Piszczelowo-strzałkowy (articulatio tibiofibularis)
  • Klinowo-łódkowy (articulatio cuneonavicularis)
  • Stępowo-śródstopne (articulationes tarsometatarseae)
  • Międzyśródstopne (articulationes intermetatarseae)
  • Międzyśródręczne (articulatio intermetacarpeae)
NAZWA BUDOWA WIĘZADŁA RODZAJ RUCH
POŁĄCZENIA KRĘGOSŁUPA Z CZASZKĄ
Staw głowowy górny szczytowo-potyliczny (articulatio atlantooccipitalis) Dwa symetryczne stawy: kłykcie potyliczne + dołki stawowe górne kręgu szczytowego Błona szczytowo-potyliczna przednia i tylna Prosty, kłykciowy Dwuosiowy
Oś poprzeczna (zginanie i prostowanie głowy)
Oś strzałkowa (zgięcia w bok)
Staw głowowy dolny szczytowo-obrotowy (articulatio atlantoaxialis) Dwa stawy szczytowo-obrotowe boczne (prawy, lewy): dołki stawowe na częściach bocznych kręgu szczytowego; pow. stawowe górne na trzonie kręgu obrotowego. Dwa stawy pośrodkowe (przedni i tylni): pow. stawowa zęba kręgu obrotowego + dołek zębowy łuku przedniego kręgu szczytowego; powierzchnia tylna zęba kręgu obrotowego + pow. stawowa więzadła poprzecznego. Więzadło krzyżowe kręgu szczytowego; więzadło wierzchołka zęba; więzadła skrzydłowate; błona pokrywająca Prosty, śrubowy Jednoosiowy – ruch wokół osi pionowej (obrót głowy wokół zęba kręgu obrotowego). Stawy boczne: przesuwanie się pow. kręgu szczytowego po kręgu obrotowym.
POŁĄCZENIA ŻEBER Z KRĘGOSŁUPEM
Staw głowy żebra (articulatio capitis costae) Pow. stawowa głowy żebra + dołek żebrowy dwóch sąsiednich kręgów + krążek międzykręgowy Więzadło promieniste i śródstawowe głowy żebra Sprzężony Jednoosiowy – ruch obrotowy wokół osi długiej szyjki żebra
Stawy żebrowo-poprzeczne (articulatio costotransversariae) Pow. stawowa guzka żebra + dołek żebrowy wyrostka poprzecznego kręgu piersiowego (w występują w żebrach I–X) Więzadło żebrowo-poprzeczne oraz więzadła żebrowo-poprzeczne górne i dolne Sprzężony Jednoosiowy – ruch obrotowy wokół osi długiej szyjki żebra
POŁĄCZENIA ŻEBER Z MOSTKIEM
Chrząstkozrost mostkowo-żebrowy (synchondrosis sternocostalis) Wytwarzany przez chrząstkę I żebra
Staw mostkowo-żebrowy (articulatio sternocostalis) Żebra II–VII: chrząstki żeber + wcięcie żebrowe na trzonie mostka Więzadła mostkowo-żebrowe promieniste; więzadło mostkowo-żebrowe śródstawowe
OBRĘCZ KOŃCZYNY GÓRNEJ
Staw mostkowo-obojczykowy (articulatio sternoclavicularis) Pow. stawowa końca mostkowego obojczyka + wcięcie obojczykowe mostka wraz z przylegającą częścią chrząstki I żebra Krążek stawowy; więzadła mostkowo-obojczykowe przednie i tylne; więzadło międzyobojczykowe; więzadło żebrowo-obojczykowe Kulisty Wieloosiowy – wysuwanie, cofanie, podnoszenie, opuszczanie; obrót wokół osi długiej obojczyka
Staw barkowo-obojczykowy (articulatio acromioclavicularis) Pow. stawowa barkowa obojczyka + pow. stawowa wyrostka barkowego łopatki Więzadło barkowo-obojczykowe; więzadło kruczo-obojczykowe (więzadła czworoboczne i stożkowate) Sprzężony Wieloosiowy – unoszenie, obniżanie, wysuwanie, cofanie oraz nieznaczne ruchy obrotowe
Więzozrosty łopatki Więzadło kruczo-barkowe: łączy wyrostek kruczy i barkowy łopatki tworząc sklepienie stawu ramiennego
Więzozrosty łopatki Więzadło poprzeczne łopatki górne: tworzy otwór przez który przebiega nerw nadłopatkowy
NAZWA BUDOWA WIĘZADŁA RODZAJ RUCH
KOŃCZYNA GÓRNA WOLNA
Staw ramienny (articulatio humeri) Pow. stawowa głowy kości ramiennej + panewka stawowa (wydrążenie stawowe przechodzące w obrąbek stawowy) Więzadło kruczo-ramienne; więzadło obrąbkowo-ramienne Prosty, kulisty Wieloosiowy: oś strzałkowa (odwodzenie i przywodzenie), oś poprzeczna (unoszenie, prostowanie i zginanie ramienia), oś podłużna (nawracanie i odwracanie)
Staw łokciowy (articulatio cubiti) Składa się z trzech stawów: ramienno-łokciowego (pow. bloczka kości ramiennej + wcięcie bloczkowe kości łokciowej), ramienno-promieniowego (pow. główki kości promieniowej + pow. stawowe kości ramiennej) oraz promieniowo-łokciowego (wcięcie promieniowe kości łokciowej + obwód stawowy głowy kości promieniowej) Więzadła poboczne promieniowe i łokciowe; więzadło pierścieniowate; więzadło czworokątne Złożony (zawiasowo-obrotowy) Dwuosiowy: oś poprzeczna (zginanie i prostowanie), oś podłużna (odwracanie i nawracanie)
Staw promieniowo-łokciowy dalszy (articulatio radioulnaris distalis) Panewka utworzona z wcięcia łokciowego kości promieniowej; pow. wypukła – obwód głowy kości łokciowej Krążek stawowy Prosty, obrotowy Jednoosiowy – oś pionowa (nawracanie i odwracanie przedramienia)
STAWY RĘKI
Staw promieniowo-nadgarstkowy (articulatio radiocarpea) Panewka utworzona przez pow. stawową nadgarstka kości promieniowej + pow. wypukła (kości szeregu bliższego nadgarstka z wyjątkiem kości grochowatej) Więzadło międzykostne nadgarstka Złożony Dwuosiowy: oś poprzeczna (zginanie dłoniowe i grzbietowe), oś dłoniowo-grzbietowa (odwodzenie w kierunku łokciowym i promieniowym)
Staw śródnadgarstkowy (articulatio mediocarpea) Łączy kości szeregu bliższego i dalszego nadgarstka Więzadło międzynadgarstkowe międzykostne Pogłębia ruch stawu promieniowo-nadgarstkowego
Staw międzynadgarstkowy (articulatio intercarpea) Występuje w obrębie szeregu bliższego i dalszego nadgarstka łącząc przylegające kości; jamy tych stawów otwierają się do stawu śródnadgarstkowego. Kość grochowata jest najbardziej ruchoma ze wszystkich stawów międzynadgarstkowych.
Staw nadgarstkowo-śródreczny (articulationes carpometacarpeae) Pow. stawowe dalsze kości szeregu dalszego nadgarstka + pow. stawowe bliższe podstaw kości śródręcza Prosty Płaski
Staw nadgarstkowo-śródreczny kciuka siodełkowaty (articulatio carpometacarpalis pollicis) Pow. stawowa kości czworobocznej większej + pow. stawowa podstawy I kości śródręcza Dwuosiowy: oś dłoniowo-grzbietowa (odwodzenie i przywodzenie kciuka), oś promieniowo-łokciowa (przeciwstawianie i odprowadzanie kciuka)
Stawy międzyśródręcz. 3 stawy: pow. stawowe podstaw II–V kości śródręcza zwrócone ku sobie Płaski
NAZWA PRZYCZEP POCZĄTKOWY PRZYCZEP KOŃCOWY FUNKCJA
MIĘŚNIE OBRĘCZY KOŃCZYNY GÓRNEJ
m. naramienny (m. deltoideus) Część obojczykowa (koniec barkowy obojczyka); część barkowa (wyrostek barkowy łopatki); część grzebieniowa (grzebień łopatki) Guzowatość naramienna kości ramiennej Skurcz całego mięśnia powoduje odwiedzenie ramienia. Część obojczykowa wysuwa ramię do przodu i nawraca je. Część grzebieniowa pociąga odwiedzone ramię do tyłu.
m. nadgrzebieniowy (m. supraspinatus) Dół nadgrzebieniowy łopatki Szczyt guzka większego kości ramiennej Odwodzi ramię i napina torebkę stawową
m. podgrzebieniowy (m. infraspinatus) Dół podgrzebieniowy łopatki oraz powięź podgrzebieniowa Guzek większy kości ramiennej Odwraca ramię i napina torebkę stawową
m. obły mniejszy (m. teres minor) Brzeg boczny łopatki Guzek większy kości ramiennej Odwraca ramię i napina torebkę stawową
m. obły większy (m. teres major) Kąt dolny łopatki Grzebień guzka mniejszego kości ramiennej Nawraca, przywodzi i prostuje ramię
m. podłopatkowy (m. subscapularis) Dół podłopatkowy i powięź podłopatkowa Guzek mniejszy kości ramiennej Nawraca i przywodzi ramię
MIĘŚNIE PRZEDNIE RAMIENIA
m. dwugłowy ramienia (m. biceps brachii) Głowa długa (guzek nadpanewkowy łopatki); głowa krótka (wyrostek kruczy łopatki) Guzowatość kości promieniowej Zgina i odwraca przedramię; głowa długa odwodzi ramię; głowa krótka zgina i przywodzi ramię
m. kruczo-ramienny (m. coracobrachialis) Wyrostek kruczy łopatki Środkowa część trzonu kości ramiennej Nawraca, zgina i przywodzi ramię ku przodowi
m. ramienny (m. brachialis) Przednia pow. trzonu kości ramiennej Guzowatość kości łokciowej Zgina przedramię; wygładza torebkę stawową
MIĘŚNIE TYLNE RAMIENIA
m. trójgłowy ramienia (m. triceps brachii) Głowa długa (guzek panewkowy łopatki); głowa boczna i przyśrodkowa (tylna pow. trzonu kości ramiennej) Wyrostek łokciowy kości łokciowej Prostuje staw łokciowy; głowa długa prostuje i przywodzi ramię
m. łokciowy (m. anconeus) Nadkłykieć boczny kości ramiennej Brzeg tylny kości łokciowej Prostuje staw łokciowy; wygładza torebkę stawową
MIĘŚNIE PRZEDNIE PRZEDRAMIENIA
warstwa powierzchowna
m. nawrotny obły (m. pronator teres) Nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej i wyrostek dziobiasty kości łokciowej Boczna pow. połowy trzonu kości promieniowej Nawraca i zgina przedramię w stawie łokciowym
m. zginacz promieniowy nadgarstka (m. flexor carpi radialis) Nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej Podstawa II i III kości śródręcza po stronie dłoniowej Zgina przedramię w stawie łokciowym; bierze udział w nawracaniu przedramienia; zgina dłoniowo rękę i odwodzi ją w kierunku promieniowym
m. dłoniowy długi (m. palmaris longus) Nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej Troczek zginaczy Zgina dłoniowo rękę i napina rozcięgno dłoniowe
MIĘŚNIE PRZEDNIE PRZEDRAMIENIA
warstwa powierzchowna
m. zginacz łokciowy nadgarstka (m. flexor carpi ulnaris) Nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej i odcinek bliższy tylnego brzegu kości łokciowej Pow. dłoniowa podstawy V kości śródręcza Zgina dłoniowo rękę i odwodzi ją w kierunku łokciowym
m. zginacz powierzchowny palców (m. flexor digitorum superficialis) Nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej; wyrostek dziobiasty kości łokciowej; przednia pow. kości promieniowej w odcinku bliższym Dwa ścięgna powierzchowne (podstawa paliczków środkowych III i IV palca) oraz ścięgna położone głębiej (palce II i V) Zgina stawy przez które przebiega (łokciowy, śródręczno-paliczkowy, międzypaliczkowy) i dłoniowo zgina rękę
warstwa głęboka
m. zginacz głęboki palców (m. flexor digitorum profundus) Przednia pow. trzonu kości łokciowej i przyległa część błony międzykostnej Podstawa paliczków dalszych II–V palca Zgina dłoniowo rękę i wszystkie stawy palców II–V; przybliża rozstawione palce
m. zginacz długi kciuka (m. flexor pollicis longus) Przednia pow. trzonu kości promieniowej i przyległa część błony międzykostnej Podstawa dalszego paliczka kciuka Zgina kciuk i stawy kciuka
m. nawrotny czworoboczny (m. pronator quadratus) Przednia pow. części dalszej trzonu kości łokciowej Przednia i boczna pow. trzonu kości promieniowej Nawraca przedramię (działa głównie na staw promieniowo-łokciowy dalszy)
MIĘŚNIE BOCZNE PRZEDRAMIENIA
m. ramienno-promieniowy (m. brachioradialis) Brzeg boczny kości ramiennej poniżej połowy jej długości Wyrostek rylcowaty kości promieniowej Zgina przedramię w stawie łokciowym; nawraca i odwraca przedramię
m. prostownik promieniowy długi nadgarstka (extensor carpi radialis longus) Brzeg boczny kości ramiennej Pow. grzbietowa podstawy II kości śródręcza Prostuje i odwodzi rękę; wpływa na zginanie w stawie łokciowym
m. prostownik promieniowy krótki nadgarstka (extensor carpi radialis brevis) Nadkłykieć boczny kości ramiennej Pow. grzbietowa podstawy III kości śródręcza Prostuje i odwodzi rękę; wspomaga prostowanie w stawie łokciowym
m. odwracacz (m. supinator) Nadkłykieć boczny kości ramiennej i tylna strona nasady bliższej kości łokciowej Kość promieniowa poniżej guzowatości promieniowej Odwraca przedramię
MIĘŚNIE TYLNE PRZEDRAMIENIA
warstwa powierzchowna
m. prostownik palców (m. extensor digitorum) Nadkłykieć boczny kości ramiennej i więzadło poboczne promieniowe Podstawy dalsze paliczków palców trójczłonowych Prostuje palce i odwodzi je w stawach śródręczno-paliczkowych; wpływa na prostowanie i zginanie ręki
m. prostownik palca małego (extensor digiti minimi) Nadkłykieć boczny kości ramiennej Część grzbietowa V palca Prostuje i odwodzi V palec
MIĘŚNIE TYLNE PRZEDRAMIENIA
warstwa powierzchowna
m. prostownik łokciowy nadgarstka (m. extensor carpi ulnaris) Nadkłykieć boczny kości ramiennej i tylna pow. kości łokciowej Podstawa V kości śródręcza po stronie grzbietowej Prostuje i przywodzi rękę
warstwa głęboka
m. odwodziciel długi kciuka (m. abductor pollicis longus) Tylna pow. obu kości przedramienia i błona międzykostna Podstawa I kości śródręcza Odwodzi rękę w kierunku promieniowym; zgina rękę dłoniowo; odwodzi kciuk
m. prostownik krótki kciuka (m. extensor pollicis brevis) Tylna pow. kości przedramienia i błona międzykostna Podstawa bliższego paliczka kciuka Prostuje i odwodzi kciuk; odwodzi rękę w kierunku promieniowym
m. prostownik długi kciuka (m. extensor pollicis longus) Tylna pow. kości łokciowej i błona międzykostna Podstawa dalszego paliczka kciuka Prostuje kciuk we wszystkich jego stawach; prostuje rękę
MIĘŚNIE RĘKI
mięśnie kłębu
m. odwodziciel krótki kciuka (m. abductor pollicis brevis) Troczek zginaczy i kość łódeczkowata Brzeg boczny podstawy bliższego paliczka kciuka Odwodzi i przeciwstawia kciuk
m. zginacz krótki kciuka (m. flexor pollicis brevis) Troczek zginaczy, kości czworoboczne i kość główkowata Podstawa bliższego paliczka kciuka Zgina kciuk w stawie śródręczno-paliczkowym
m. przeciwstawiacz kciuka (m. opponens pollicis) Troczek zginaczy, kości czworoboczne i kość główkowata Powierzchnia boczna I kości śródręcza Przeciwstawia kciuk pozostałym palcom
m. przywodziciel kciuka (m. adductor pollicis) Więzadło promieniste nadgarstka, kości główkowate oraz III kość śródręcza Bliższy paliczek kciuka Przywodzi kciuk, przeciwstawia go i zgina w stawie śródręczno-paliczkowym
mięśnie kłębika
m. dłoniowy krótki (palmaris brevis) Brzeg łokciowy rozcięgna dłoniowego oraz troczek zginaczy Skóra brzegu łokciowego dłoni Wywołuje zmarszczki na brzegu łokciowym dłoni
m. odwodziciel palca małego (m. abductor digiti minimi) Wyniosłość przyśrodkowa nadgarstka Brzeg przyśrodkowy bliższego paliczka palca V Odwodzi mały palec; zgina go w stawie śródręczno-paliczkowym; prostuje w stawach międzypaliczkowych
m. zginacz krótki palca małego (flexor digiti minimi brevis) Wyniosłość przyśrodkowa nadgarstka Podstawa bliższego paliczka palca małego Zgina palec mały w stawie śródręczno-paliczkowym
m. przeciwstawiacz palca małego (m. opponens digiti minimi) Wyniosłość przyśrodkowa nadgarstka Przyśrodkowa pow. V kości śródręcza Nieznacznie przeciwstawia palec V
MIĘŚNIE ŚRODKOWE DŁONI
m. glistowate (m. lumbricales) Cztery małe mięśnie położone między ścięgnami zginacza głębokiego palców Ścięgna końcowe przechodzą na stronę grzbietową, łącząc się z rozcięgnem grzbietowym palców Zginają palce w stawach śródręczno-paliczkowych; prostują w stawach międzypaliczkowych
m. międzykostne (m. interossei) Kości śródręcza Ścięgna końcowe przechodzą na stronę grzbietową i łączą się z rozcięgnem grzbietowym palców Zginają, odwodzą i przywodzą palce w stawach śródręczno-paliczkowych; prostują w stawach międzypaliczkowych
MIĘŚNIE OBRĘCZY KOŃCZYNY DOLNEJ (mięśnie miednicy)
wewnętrzne mięśnie miednicy
m. biodrowo-lędźwiowy (m. iliopsoas): m. lędźwiowy większy (m. psoas major) i m. biodrowy (m. iliacus) Składa się z dwóch mięśni: lędźwiowego większego (boczna pow. trzonu ostatniego kręgu piersiowego i czterech górnych kręgów lędźwiowych oraz warstwa głęboka od wyrostków żebrowych kręgów lędźwiowych) oraz mięśnia biodrowego (dół biodrowy) Krętarz mniejszy kości udowej Zgina staw biodrowy; przywodzi i odwraca udo; przy obustronnym skurczu zgina kręgosłup w odcinku lędźwiowym; przy ustalonych kończynach dolnych podnosi tułów
m. lędźwiowy mniejszy (m. psoas minor) Mięsień niewielki i niestały, położony przed m. lędźwiowym większym Napina powięź biodrową
zewnętrzne mięśnie miednicy
m. pośladkowy wielki (m. gluteus maximus) Pow. pośladkowa talerza biodrowego; boczny brzeg kości krzyżowej i guzicznej; więzadło krzyżowo-guziczne Górne włókna do pasma biodrowo-piszczelowego (powięź szeroka uda); dolne włókna do guzowatości pośladkowej kości udowej Prostuje staw biodrowy; utrzymuje pionową postawę; obustronny skurcz wysuwa miednicę ku tyłowi/przodowi (zależnie od ustawienia); prostuje kolano poprzez pasmo biodrowo-piszczelowe; odwraca i przywodzi udo
m. napinający powięź szeroką (m. tensor fasciae latae) Kolec biodrowy przedni górny; powięź pośladkowa Kłykieć boczny kości piszczelowej (pasmo biodrowo-piszczelowe) Zgina, nawraca i odwodzi udo; napina powięź szeroką; ustala wyprostowany staw kolanowy
m. pośladkowy średni (m. gluteus medius) Pow. pośladkowa talerza biodrowego między kresą pośladkową przednią a tylną Krętarz większy kości udowej Odwodzi udo; pochyla miednicę w bok; część przednia zgina i nawraca staw biodrowy; część tylna prostuje i odwraca
m. pośladkowy mały (m. gluteus minimus) Pow. pośladkowa talerza biodrowego między kresą pośladkową dolną a przednią Krętarz większy kości udowej Odwodzi udo; stabilizuje miednicę; część przednia zgina i nawraca staw biodrowy; część tylna prostuje i odwraca
m. gruszkowaty (m. piriformis) Miedniczna pow. kości krzyżowej na wysokości II–IV segmentu Przyśrodkowa strona krętarza większego kości udowej Odwraca, odwodzi i prostuje udo
m. zasłaniacz wewnętrzny (m. obturatorius internus) Pow. wewnętrzna błony zasłonowej i kostne ograniczenie otworu zasłonionego Dół krętarzowy kości udowej Odwraca, przywodzi i prostuje udo
MIĘŚNIE PRZEDNIE UDA
m. krawiecki (m. sartorius) Kolec biodrowy przedni górny Poniżej kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej Zgina, odwodzi i odwraca udo; zgina i nawraca goleń
m. czworogłowy uda (m. quadriceps femoris): m. rectus femoris, m. vastus lateralis, m. vastus medialis, m. vastus intermedius Największy mięsień pod względem masy; położony na przedniej pow. uda; dzieli się na cztery głowy Rzepka; guzowatość piszczeli (via więzadło rzepki) Silnie prostuje staw kolanowy; m. rectus femoris dodatkowo zgina udo
m. stawowy kolana (m. articularis genus) Przednia pow. uda Torebka stawu kolanowego Wygładza fałdy torebki stawowej podczas prostowania kolana
MIĘŚNIE PRZYŚRODKOWE UDA
m. grzebieniowy (m. pectineus) Grzebień i guzek łonowy Kresa grzebieniowa kości udowej poniżej krętarza mniejszego Przywodzi, odwraca i zgina udo
m. smukły (m. gracilis) Gałąź dolna kości łonowej i przylegająca część gałęzi kości kulszowej Poniżej kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej Przywodzi, zgina i odwraca udo; zgina i nawraca goleń
m. przywodziciel długi (m. adductor longus) Gałąź górna kości łonowej (obok spojenia łonowego) Środkowa trzecia część wargi przyśrodkowej kresy chropowatej kości udowej Przywodzi, odwraca i zgina udo
m. przywodziciel krótki (m. adductor brevis) Przednia pow. gałęzi kości łonowej Górna część wargi przyśrodkowej kresy chropowatej kości udowej Przywodzi, odwraca i zgina udo

Oceń ten artykuł

- | brak ocen