Ćwiczenia ręki w uszkodzeniu rdzenia kręgowego
Wzmocnienie prostowników
Cel: Wzmocnienie mięśni prostowników nadgarstka.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, z ręką opartą o stół. Część dłoniowa ręki skierowana jest w dół.
Ruch
Unoszenie nadgarstka i palców w górę.
Utrudnienia i wariacje
Mniej zaawansowane
- Ćwiczyć bez obciążenia.
- Ćwiczyć z małą butelką.
Bardziej zaawansowane
- Ćwiczyć z ciężarkiem lub taśmą.
Zalecane: 10–15 powtórzeń, 2–3 serie, obserwować zmęczenie i unikać bólu. W urazie rdzenia należy zwracać uwagę na objawy autonomiczne i konsultować obciążenia z terapeutą.
Wzmocnienie prostowników II
Cel: Wzmocnienie mięśni prostowników nadgarstka.
Pozycja wyjściowa
Leżąca z ciężarkiem przymocowanym wokół ręki. Ręka spoczywa na łóżku.
Ruch
Odwrócenie przedramienia, unoszenie nadgarstka w górę i w dół.
Utrudnienia i wariacje
Mniej zaawansowane
- Ćwiczyć bez obciążenia.
- Ćwiczyć z małą butelką.
- Nie odwracać przedramienia, tylko unosić sam nadgarstek.
Bardziej zaawansowane
- Ćwiczyć z ciężarkiem lub taśmą.
Kontrolować zakres i tempo ruchu; przy osłabieniu mięśni stosować mniejsze obciążenia i większą liczbę powtórzeń.
Stretching prostownika długiego palców
Cel: Rozciągnięcie prostownika długiego palców.
Pozycja wyjściowa
Nadgarstek i palce powinny znajdować się w pozycji zgiętej z zastosowaniem odpowiedniego stabilizatora, szyny, rękawiczki lub bandaża.
Utrudnienia i wariacje
Mniej zaawansowane
- Zmniejszyć napięcie rękawiczki, szyny lub bandaża.
Bardziej zaawansowane
- Zwiększyć napięcie rękawiczki, szyny lub bandaża.
Rozciąganie utrzymywać krótko i łagodnie; unikać bólu oraz nagłych pociągnięć. Przy ograniczeniach stawowych stosować indywidualne dopasowanie szyny.
Bierne rozciąganie palców
Stretching stawu śródręczno-paliczkowego
Cel: Rozciągnięcie i zwiększenie zakresu ruchomości w stawie śródręczno-paliczkowym.
Pozycja wyjściowa
Siedząca z ręką opartą o stół, palce wyprostowane.
Ruch
Dociskanie ręki do stołu.
Delikatne, kontrolowane naciski pomagają poprawić ruchomość stawów śródręczno-paliczkowych; unikać przemęczenia i bólu.
Unoszenie widelca
Cel: Kształtowanie umiejętności zginania i prostowania palców.
Pozycja wyjściowa
Siedząca naprzeciwko stołu, z palcami wyprostowanymi i opartymi o ząbki od widelca; upewnić się, że stawy międzypaliczkowe są wyprostowane.
Ruch
Dociskanie (obniżanie) ząbków widelca tak, aby druga strona się unosiła i powrócić do pozycji wyjściowej.
Ślizganie palców
Cel: Kształtowanie umiejętności manipulacyjnych ręki.
Pozycja wyjściowa
Siedząca naprzeciwko stołu, z palcami wyprostowanymi i opartymi o stół.
Ruch
Ślizganie opuszkami palców wzdłuż stołu w kierunku dłoni, tak aby wytworzyć „tunel” pod palcami. Upewnić się, że palce są cały czas wyprostowane, a przedramię i nadgarstek nieruchome.
Utrudnienia i wariacje
Mniej zaawansowane
- Zmniejszyć tarcie między palcami a stołem, np. użyć oliwki, talku albo śliskiego materiału.
Ślizganie kciuka
Cel: Kształtowanie umiejętności manipulacyjnych kciuka.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, ręka oparta o stół; między drugi a trzeci palec włożyć linijkę, a kciuk oprzeć o linijkę. Zadaniem palców jest stabilizacja przedmiotu, a kciuk wykonuje ruch.
Ruch
Ślizganie kciukiem wzdłuż linijki w kierunku od dłoni i z powrotem (odwodzenie/przywodzenie kciuka). Upewnić się, że tylko kciuk wykonuje ruch.
Utrudnienia i wariacje
Mniej zaawansowane
- Zmniejszyć tarcie między palcami a stołem, np. użyć oliwki lub talku.
Zginanie i prostowanie palców przy pomocy przedmiotu
Cel: Kształtowanie umiejętności manipulacji przedmiotem.
Pozycja wyjściowa
W pozycji siedzącej, ręka oparta o stół, chwycić mały przedmiot w kształcie cylindra opuszkami palców i kciukiem; na przedramię położyć worek z piaskiem.
Ruch
Unieść przedmiot; kciuk i drugi palec cały czas mają kontakt z przedmiotem, reszta palców ma wykonać ruch wyprostu (oderwać się od przedmiotu). Nie ruszać nadgarstkiem.
Utrudnienia i wariacje
Mniej zaawansowane
- Nie podnosić przedmiotu; kciuk i 2. palec przylegają do przedmiotu, ruch wykonać tylko palcami 3–5 (wszystkie razem).
- Nie podnosić przedmiotu; kciuk przylega do przedmiotu, wykonać ruch pojedynczymi palcami.
Ślizganie kciuka z utrzymywaniem przedmiotu
Cel: Kształtowanie umiejętności odwodzenia kciuka i manipulacji przedmiotem.
Pozycja wyjściowa
W pozycji siedzącej, ręka oparta o stół, chwycić mały przedmiot w kształcie cylindra opuszkami palców i kciukiem; przez przedmiot (np. papierowy kubek) można przełożyć linijkę lub drewnianą szpatułkę. Ułożyć kciuk i 2. palec na górze szpatułki.
Ruch
Ruszać kciukiem po szpatułce w kierunku od i do kubka. Nie ruszać nadgarstkiem, nie ściskać kubka. Ruch ma wykonywać tylko kciuk.
Unoszenie
Cel: Kształtowanie umiejętności wyprostu nadgarstka.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, część dłoniowa ręki do nadgarstka swobodnie zwisa poza stołem, przedramię oparte na stole i unieruchomione za pomocą woreczka z piaskiem. W dłoni trzymać przedmiot (kubek papierowy, butelkę, ciężarek).
Ruch
Unoszenie nadgarstka w górę i opuszczanie w dół.
Unoszenie II
Cel: Kształtowanie umiejętności zginania nadgarstka.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, w ręce trzymać papierowy kubek, nadgarstek i przedramię oparte o stół, dłoń powinna swobodnie zwisać poza stołem.
Ruch
Unoszenie nadgarstka w górę i opuszczanie w dół.
Zginanie i prostowanie
Cel: Kształtowanie umiejętności zginania i prostowania nadgarstka.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, ręka oparta o stół, przedramię unieruchomione za pomocą woreczka z piaskiem, w ręce trzymać papierowy kubek.
Ruch
Wykonywanie ruchu nadgarstkiem w prawo i lewo; upewnić się, że przedramię jest nieruchome.
Odwracanie
Cel: Kształtowanie umiejętności odwracania i nawracania.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, w ręce trzymać papierowy kubek lub puszkę.
Ruch
Zrotować dłoń tak, aby puszkę położyć do góry dnem.
Praca nad chwytem
Cel: Zwiększenie możliwości chwytania przedmiotów.
Pozycja wyjściowa
Siedząca, w ręce trzymać kubek, puszkę lub butelkę.
Ruch
Chwycić i objąć przedmiot.
Utrudnienia i wariacje
Bardziej zaawansowane
- Zwiększać wielkość przedmiotu.
Ćwiczenia chwytu można modyfikować przez zmianę tekstury i wagi przedmiotów; pomaga to w reedukacji chwytu funkcjonalnego.
Bibliografia:
Spinal Cord Injury http://www.msouza.net/index.htm
