Metoda rehabilitacyjna - Dobosiewicz

Według tej metody czynnikiem powstawania i progresji wady są :

• spłycenie kifozy piersiowej
• rotacja kręgosłupa
• rotacja klatki piersiowej

W wyniku zmian dochodzi do asymetrycznego napięcia mięśniowego, zmniejszenia zakresu ruchomości klatki piersiowej z asymetrycznym ustawieniem żeber i spłycenia kifozy piersiowej.

Charakterystycznymi elementami tej metody są :

1. asymetryczne ćwiczenia oddechowe
2. symetryczne, odciążające pozycje wyjściowe

Jest to metoda samodzielna oraz może być stosowana w leczeniu skojarzeniowym z gorsetem typu Cheneau. Składa się z :

• fazy wstępnej (kinezyterapia i fizykoterapia)
• właściwych ćwiczeń czynnej, segmentarnej, trójpłaszczyznowej korekcji deformacji, poprzedzonej mobilizacją
• ćwiczeń utrwalających korekcję skrzywienia

Metoda ta poza oddziaływaniem na deformację kręgosłupa wpływa również na funkcję układu oddechowego, co ma znaczenie w poprawie pojemności i mechaniki oddechowej u pacjentów ze skrzywieniem.

Cele metody :

1. Unieruchomienie żeber (stawów żebrowo-kręgowych i żebrowo-poprzecznych) po stronie wklęsłości skrzywienia oraz mobilizacja poszczególnych segmentów ruchowych.
2. Zahamowanie rotacji kręgów poprzez zwiększenie kifozy piersiowej i zmniejszenie lordozy w odcinku piersiowo-lędźwiowym.
3. Uzyskanie pozycji skorygowanej i wyrównanie się czynności bioelektrycznej mięśni strony wklęsłej i wypukłej skrzywienia.
4. Utrwalenie uzyskanej korekcji w pozycji pionowej i podczas chodu.

Cele te realizowane są poprzez:

I - pozycja

II – pozycja

III – pozycja

1. Asymetryczną mobilizację klatki piersiowej i kręgosłupa w trzech symetrycznych pozycjach wyjściowych z wykorzystaniem bodźców proprioceptywnych i eksteroceptywnych.
2. Asymetrycznej mobilizacji klatki piersiowej i kręgosłupa oraz jej derotację w pozycji kifotycznej.
3. Utrwalenie uzyskanej korekcji poprzez skurcz izometryczny mięśni w pozycji antygrawitacyjnej.

Zasady metody :

1. Symetryczna pozycja ćwiczeń
2. Czynny, asymetryczny ruch korekcyjny
3. Kyfotyzacja odcinka piersiowego kręgosłupa
4. Derotacja w płaszczyźnie poprzecznej
5. Oddziaływanie na szczyt skrzywienia
6. Mobilizacja żeber po stronie wklęsłej
7. Stymulacja eksteroceptywna
8. Ruch korekcyjny kręgosłupa i klatki piersiowej połączony z poszczególnymi fazami oddechu
9. Trójpłaszczyznowe przemieszczanie kręgów
10. Czynna autokorekcja
11. Dobór pozycji wyjściowej do ćwiczeń zależny od umiejscowienia szczytu skrzywienia
12. Powietrze podczas wdechu kierowane jest w stronę wklęsłą skrzywienia (rozciągnięcie)
13. Podczas wydechu obniżeniu ulega strona wypukła skrzywienia (zmniejszenie rotacji klatki piersiowej i kręgosłupa)
14. Regularne wykonywanie ćwiczeń

Opis ćwiczeń

Rozgrzewka

Ćw.1 – „test Thomasa”

Pozycja wyjściowa:

Ruch:

Wskazówki:

• kontrola ustawienia stopy i kkd (w osi stawów, nie może się skręcać do wewnątrz lub na zewnątrz)
• stopę można ustabilizować poprzez oparcie jej o ścianę
• dociskać kolano (kkd leżącej) do podłoża (nie może się unosić ponad podłoże)
• celem ćwiczenia jest rozciągnięcie mięśni

Ćw.2 – „objaw Lasequa”

Pozycja wyjściowa:

Ruch:

Wskazówki:

• kontrola ustawienia całej kończyny dolnej (przy zgięciu kkd obserwować, żeby udo nie skręcało się do wewnątrz lub na zewnątrz)
• stopę można ustabilizować poprzez oparcie jej o ścianę
• dociskać kolano (kkd leżącej) do podłoża (nie może się unosić ponad podłoże)
• celem ćwiczenia jest rozciągnięcie mięśni

Ćw.3 – „syczenie”

Pozycja wyjściowa:

Ruch:

Wskazówki:

• w pozycji wyjściowej zrobić głęboki wdech, a następnie wykonać ruch (unieść stopy skierować w stronę twarzową – zgięcie grzbietowe, unieść kkg na podłoże, wykonać wydech z „syczeniem”); pamiętać, aby podczas ruchu cofnąć szyję do tyłu i patrzeć w górę (np. sufit), nie napinać mięśni szyi i nie kierować głowy (brody) w przód
• kontrola ustawienia głowy i szyi
• cel: napięcie mięśni brzucha

Ćw.4 – „wąż”

Pozycja wyjściowa:

Ruch:

Wskazówki:

• pośladki ustabilizowane (nie ruchome), wykonywać za pomocą kkg ruchy wijące
• elongacja kręgosłupa
• na zakończenie wykonać skłon w przód, można dodać docisk terapeuty

Ruch odbywa się poprzez asymetryczne oddychanie trójpłaszczyznowe (rozciągnięcie struktur po stronie wklęsłej skrzywienia, a wydech służy derotacji strony wypukłej skrzywienia) z równoczesnym napięciem izometrycznym mięśni w pozycji skorygowanej.

Wskazówki do ćwiczeń

• ręce ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów barkowych, lekko zgięte stawy łokciowe (aby nie było przeprostów)
• ciężar ciała równomiernie rozłożony na obie strony ciała
• wykonać koci grzbiet
• prawidłowe ustawienie odcinka lędźwiowego w pozycji pośredniej
• ustawienie kolców biodrowych przednich na tej samej wysokości
• stawy kolanowe ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów biodrowych
• stopy ustawione w tej samej pozycji w jednej linii, nie mogą kierować się do środka lub na zewnątrz
• podczas nabierania powietrza i syczenia kontrolować czy ciężar ciała nie przeniósł się na jedną ze stron; kontrolować ustawienie stawów barkowych i biodrowych (tendencje do obniżania lub unoszenia/rotowania należy korygować)

Wdech

Wydech

Pozycja wyjściowa

Wdech (inny widok)

Ruch odbywa się poprzez asymetryczne oddychanie trójpłaszczyznowe (rozciągnięcie struktur po stronie wklęsłej skrzywienia, a wydech do derotacji strony wypukłej skrzywienia) z równoczesnym napięciem izometrycznym mięśni w pozycji skorygowanej.

Wskazówki do ćwiczeń (powtórzenie)

• ręce ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów barkowych, lekko zgięte stawy łokciowe
• ciężar ciała równomiernie rozłożony na obie strony
• wykonać koci grzbiet
• prawidłowe ustawienie odcinka lędźwiowego w pozycji pośredniej
• ustawienie kolców biodrowych przednich na tej samej wysokości
• stawy kolanowe ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów biodrowych
• stopy ustawione w tej samej pozycji w jednej linii, nie mogą kierować się do środka lub na zewnątrz
• podczas nabierania powietrza i syczenia kontrolować czy ciężar ciała nie przeniósł się na jedną ze stron; jeśli tak, należy zwrócić uwagę na bardziej równomierne obciążenie, kontrolować ustawienie stawów barkowych i biodrowych. Pomiędzy poszczególnymi pozycjami wykonuje się tzw. przerywnik.

Bibliografia

K. Dobosiewicz – Boczne idiopatyczne skrzywienia kręgosłupa, ŚLAM, Katowice 1997

K. Dobosiewicz – Neurophysiological mechanism of the unloading reflex as a prognostic factor in the early stages of idiopathic adolescent scoliosis. European Spine Journal, 1997, 6/2, 93-97

A. Zembaty – Kinezyterapia tom II