Zmiany w biernym układzie ruchu w cukrzycy

STRESZCZENIE

Zmiany w biernym narządzie ruchu w przebiegu cukrzycy są wynikiem wielu patologicznych procesów, które nadal nie zostały do końca poznane. Do późnych powikłań cukrzycy należą m.in. osteoartropatia cukrzycowa, która jest częściowo wynikiem mikroangiopatii, ale także bezpośredniego wpływu nieprawidłowych przemian towarzyszących cukrzycy.

Zmiany dotyczące zaburzeń czucia są powszechnie znane, a chorzy sami niejednokrotnie zgłaszają typowe dla tego zaburzenia dolegliwości. Nie zawsze pamiętamy jednak, że neuropatia może mieć charakter ruchowy czy też autonomiczny oraz że osoby chore na cukrzycę należą do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia osteoporozy, szczególnie przy długotrwałej hiperglikemii i niewyrównanej chorobie.

Deformacje stóp oraz patologiczne złamania w ich obrębie często są oceniane dopiero w chwili wystąpienia pełnoobjawowej stopy cukrzycowej, co zwiększa ryzyko amputacji do 12%. Znajomość patologii biernego układu ruchu, które mogą pojawić się w przebiegu cukrzycy, powinna przyczynić się do upowszechnienia podstawowych badań (np. oceny czucia, badania tętna obwodowego, oceny biomechaniki stopy), dzięki którym będziemy mogli przeciwdziałać najbardziej zaawansowanym powikłaniom w zakresie kończyn dolnych — amputacjom w następstwie stopy cukrzycowej.

WNIOSKI

1. W krajach rozwiniętych amputacje w przebiegu stopy cukrzycowej stanowią 50–75% amputacji niezwiązanych z urazami i są znamienną przyczyną kalectwa chorych.
2. Powikłaniem neuropatii ruchowo-czuciowej jest artropatia w zakresie drobnych stawów stóp. Uszkodzenie nerwów ruchowych prowadzi do zaniku krótkich mięśni stopy i w następstwie tego do jej deformacji. Najczęstszą deformacją jest tzw. stopa wydrążona z charakterystycznym zgięciem w zakresie kości śródstopia oraz „palce szponiaste” z zgięciem podeszwowym w stawach śródstopnopaliczkowych i zgięciem grzbietowym w stawach międzypaliczkowych — wynikającym z nierównowagi mięśniowej.
3. Testem oceniającym, czy występuje cheiroartropatia, jest prosty test stołu (lub polecenie choremu: złożenie rąk jak do modlitwy). Brak możliwości pełnego złączenia dłoni i wyprostu palców uznajemy za wynik dodatni.
4. Neuropatia zwiększa ryzyko amputacji u osób z cukrzycą około 1,7‑krotnie, jednak gdy w jej następstwie występują zniekształcenia w zakresie stopy, to ryzyko wzrasta około 12‑krotnie.