Znaczenie poziomu odtłuszczenia ciała dla sprawności motorycznej
Do oceny zawartości tk. tłuszczowej w ustroju stosuje się 3 algorytmy:
- LBM - masa ciała szczupłego; wiąże się z nim wskaźnik R, przy pomocy którego szacuje się aktywność tkankową, czyli mięśniową.
Potrzebne jest to do wyliczenia wieku metrykalnego. Wzór stosowany przy LBM: LBM = Y − wsp R × X.
- Y – masa ciała (kg)
- wsp R – współczynnik regresji dla określonego wieku
- X – suma trzech fałdów skórno-tłuszczowych
Wiek morfologiczny => w kalendarzu, w LBM z tabeli, w wzrost = suma; wiek podzielony przez trzy (średnia arytmetyczna) daje wiek morfologiczny.
- BMI – wskaźnik masy ciała: BMI = masa (kg) / wzrost (m)2. W odniesieniu do BMI stosuje się kategorie orientacyjne: <18,5 niedowaga; 18,5–24,9 norma; ≥25 nadwaga; ≥30 otyłość. BMI nie rozróżnia tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej, dlatego może być mylący u osób dobrze umięśnionych.
Im większy wskaźnik BMI, tym większe ryzyko zachorowań przewlekłych i współistniejących schorzeń. Uważa się, że wysoki BMI obniża sprawność układu krążenia i oddechowego, zmniejsza wydolność fizyczną oraz wpływa na inne parametry fizjologiczne.
- Wskaźnik Rohrera – masa (g) × 100 / wzrost (cm)3. Z punktu widzenia sportu i pediatrii jest istotny przy ocenie proporcji ciała.
- Pomiar składu ciała w oparciu o analizator impedancyjny tkanki ciała (BIA).
Urządzenie wykorzystuje program komputerowy, który porównuje wartość rezystancji (R) i reaktancji (Xc) w celu oszacowania składu ciała (masa beztłuszczowa, udział tkanki tłuszczowej). Dokładność pomiaru BIA zależy od nawodnienia organizmu, temperatury skóry oraz standardu wykonania badania.
Wyróżnia się 2 grupy przyczyn nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej:
- wewnętrzne – genetyczne, hormonalne, nerwowe
- zewnętrzne – ilość spożywanego pokarmu, brak aktywności fizycznej
Z badań wynika, że otyłość dodatnia koreluje z siłą statyczną; w innych parametrach sprawności motorycznej przeważają dzieci o szczupłej budowie ciała. Parametr, który nie różnicuje grup, to gibkość.
Spadek zawartości tkanki tłuszczowej poniżej około 10% u dorosłych może być niekorzystny. Tłuszcz dostarcza znacznej ilości energii, jest materiałem biorącym udział w syntezie hormonów i witamin oraz innych biologicznie czynnych związków. Jest istotnym czynnikiem metabolizmu tlenowego i beztlenowego. Z masą tłuszczową negatywnie koreluje zdolność wytrzymałościowa, co potwierdza zależność VO2max od proporcji tkanki aktywnej.