Ćwiczenia czynno-bierne
Oparte są o własną siłę usprawnianego, a siła zewnętrzna ma tu jedynie charakter wspomagający. Czasem niezbędne jest zastosowanie odciążenia czy też pomoc w zapoczątkowaniu ruchu. Ćwiczenia te służą głównie reedukacji mięśni, czyli:
- wzmacnianie mięśni słabych
- kształtowanie pamięci wzorców ruchowych
- odtwarzanie wzorców ruchowych
Podczas wykonywania ćwiczeń należy dbać, aby wspomaganie nie było zbyt duże (aby ćwiczenie nie stało się biernym). Nadmierne napięcie mięśni wywołane unieruchomieniem, bólem lub innymi czynnikami kwalifikuje się do prowadzenia ćwiczeń bierno-czynnych. Ruch prowadzony jest biernie (przez terapeutę), a zadaniem ćwiczącego jest czynne rozluźnianie mięśni w tej części narządu ruchu która jest ćwiczona. Kwalifikacja do ćwiczeń ze względu na siłę mięśniową: gdy siła jest równa 1 według skali Lovetta (0–5). Głównym zadaniem tych ćwiczeń jest przerwanie łuku odruchowego łańcucha bólowego.
Cel ćwiczeń
- przerwanie łuku odruchowego łańcucha bólowego
- rozbicie napięcia mięśniowego
Wskazania
- stany po chirurgicznych zabiegach rekonstrukcyjnych narządu ruchu
- choroby reumatoidalne
- unieruchomienie kończyn za pomocą wyciągów redresyjnych
- stany atrofii tkankowej
- demineralizacja kości
Przeciwwskazania
- czynne procesy zapalne w stawach
- świeże blizny pooperacyjne lub inne rany
- stany wymagające unieruchomienia: złamania, zwichnięcia
Metodyka
- pozycja wyjściowa pacjenta jest taka, jak podczas testowania siły odpowiednich zespołów mięśniowych na stopień 0–1
- ruch prowadzi się w niepełnym zakresie (wyznacznik — odczucie bólu)
- liczba powtórzeń: 10–15 w jednej serii
- od 3–5 serii dziennie
- przerwy między seriami 2–3-minutowe; należy wykorzystać je na rozluźnienie, np. przez masaż
- w czasie przerw wykonywać krótką serię ćwiczeń czynnych oporowych w obrębie sąsiedniego stawu. Przykładowo: mobilizowany jest do ćwiczeń staw biodrowy — w przerwie wykonujemy ćwiczenia czynne oporowe w obrębie zginaczy i prostowników stawu kolanowego
- ćwiczenia te należy prowadzić ze wspomaganiem środkami fizykoterapii obniżającymi napięcie mięśniowe; w razie potrzeby można stosować leki przeciwbólowe
Inne
- porażenia lub niedowłady mięśni wynikające ze zmian patologicznych zlokalizowanych w OUN, połączone ze wzmożonym napięciem mięśniowym, nie kwalifikują się do tego rodzaju ćwiczeń
Bibliografia
- Nowotny – Podstawy fizjoterapii
- Zembaty – Kinezyterapia, tom II
