Ćwiczenia na bazie integracji sensomotorycznej

Ćw.1

Zjawisko kokontrakcji

P.w. – siad klęczny tyłem do drabinek.

Przybory

mata
• taśma Thera-band
• lustro
• krążek gumowy

Ruch – fixujemy taśmę Thera-band o drabinki, chwytamy taśmę oburącz. Na 1. wykonujemy ruch ciągnięcia taśmy w przód z równoczesnym przejściem do pozycji klęku prostego. Na 2. utrzymanie pozycji 2–3 sekundy. Na 3. powrót do pozycji wyjściowej.

Uwagi: dodatkowo można zastosować lustro w celu kontrolowania poprawnej, wyprostowanej pozycji ciała (biofeedback). Pod stawy kolanowe można podłożyć krążek w celu zwiększenia trudności w utrzymaniu pozycji ciała (ćwiczenie równoważne). Ćwiczenie powinno być wykonywane pod nadzorem opiekuna lub terapeuty u dzieci.

Cel

• napięcie mięśni grzbietu, kończyn górnych i kończyn dolnych w celu utrzymania odpowiedniej pozycji ciała
• ćwiczenie dla pleców płaskich (wykorzystanie pozycji kifotyzującej – klęk prosty)

pozycja końcowa (strzałka ukazuje pogłębienie kifozy podczas ruchu – co jest celem w tym ćwiczeniu w przypadku pleców płaskich).

Ćw.2

P.w. – siad prosty.

Przybory

• skrzynka pełna zabawek

Ruch – pchnięcie skrzynki w jedną stronę, następnie ciągnięcie, powrót do pozycji wyjściowej.

Uwagi

Podczas pchania skrzynki plecy zaokrąglają się, przyjmują kifotyzującą postawę, oraz zwiększa się lordoza lędźwiowa. Podczas ciągnięcia napinają się łopatki i przyjmowana jest postawa antykifotyczna. Ćwiczenie to nie jest przeznaczone dla osób z pogłębioną lordozą lędźwiową lub plecami okrągłymi (I ruch – pchanie). Należy zwrócić uwagę na kontrolę oddechu i unikanie kompensacji szyjnej.

Cel

• napięcie mięśni grzbietu, kończyn górnych i kończyn dolnych w celu utrzymania odpowiedniej pozycji ciała
• ćwiczenie dla pleców płaskich
• zwiększenie lordozy lędźwiowej
• kształtowanie propriocepcji

Ćw.3

Kształtowanie kinestezji

P.w. – pozycja stojąca w rozkroku, zgięcie w stawach biodrowych i kolanowych, kończyna górna prawa zgięta do kąta 90°, głowa oparta na ramieniu.

Ruch: wykonywanie płynnych ruchów okrężnych całym ciałem, sięgając jak najdalej; może to być kreślenie ósemek w powietrzu.

Cel

• ruchy te stymulują przekraczanie linii środka ciała
• pobudzają błędnik
• pozwalają na czucie ruchu całego ciała
• można w tym ćwiczeniu patrzeć na rękę (kciuk) i wodzić oczami za ruchem — dodatkowo stymulujemy percepcję wzrokową

Uwaga: ćwiczenie to może należeć do ćwiczeń polisensorycznych; zalecane jest wykonywanie go w bezpiecznym otoczeniu, z zachowaniem stabilnego podłoża.

Ćw.4

P.w. – klęk skrzyżny.

Ruch: uniesienie kończyn dolnych; obroty ciała napędzane kończynami górnymi, obroty płynne, szybkie.

Cel

• pobudzanie błędnika
• pozwalanie na czucie ruchu całego ciała
• kształtowanie pewności grawitacyjnej

Uwaga: jest to ćwiczenie westerbularne. Powinno być wykonywane na śliskich powierzchniach (nie na dywanie). Szczególnie lubiana zabawa przez małe dzieci ok. 2 lat. Ćwiczenia w obrębie błędnika należy dobierać ostrożnie u dzieci z zawrotami głowy lub w wywiadzie padaczkowym.

Ćw.5

Ćwiczenia ukierunkowane na kształtowanie małej motoryki — Zabawa z ciastem

• polega na formowaniu z mokrego ciasta surowego różnych figur, postaci
• zanurzanie rączki w cieście
• ugniatanie

Cel zabawy

• koordynacja oko‑ręka, rozwój tej koordynacji
• kształtowanie somatognozji
• oddziaływanie polisensoryczne: dotyk, smak, węch, propriocepcja (poprzez chwytanie ciasta, ściskanie, dostrzeganie ręki zanurzonej w cieście)
• rozwój ruchowy ręki

Uwagi: zabawę prowadzić pod nadzorem, dbać o higienę i bezpieczeństwo, unikać gorącego ciasta.

Ćw.6

Koszykówka

Przybory

• piłki o różnych rozmiarach
• plastikowe kosze

Zabawa polega na wrzucaniu piłek z różnej odległości do kosza. Można się bawić z dzieckiem poprzez przytrzymanie kosza, pokazanie mu jak ma wrzucać piłeczki.

Cel zabawy

rozwija wzrokowo‑manualną koordynację.

Ćw.7

Tor przeszkód dla dzieci

Ćwiczenia na pewność grawitacyjną

Przybory: poduszki, krzesła, stół, prześcieradła, pudełka kartonowe różnej wysokości, hamak. Ułożyć w stos poduszki, przykryć je ręcznikiem lub prześcieradłem. Zachęcać dziecko do wspinania się (dziecko podtrzymujemy). Następnie budujemy tunel używając dwóch krzeseł, pod którymi dziecko będzie się czołgać — inny wariant to stanie rodzica w rozkroku, dziecko przechodzi przez rozkrok. Za tunelem można postawić zabawkę, którą dziecko ma zabrać i wrócić drugi raz przez tunel. Stół w domu może służyć jako most, przez który dziecko ma przejść. Zawieszamy hamak i zachęcamy dziecko do huśtania się w nim, zmiany pozycji z siadu do leżenia i z leżenia do siadu przy lekkim poruszaniu się hamaku. Dodatkową trudnością może być łapanie piłeczki, którą rodzic mu rzuca.

Cel

• stymulacja układu przedsionkowego
• kształtowanie ruchu zmian pozycji (ułożenia tułowia, głowy w przestrzeni)
• stymulacja błędnika (poprzez huśtanie na hamaku)
• kształtowanie praksji
• kształtowanie równowagi
• kształtowanie percepcji wzrokowej

Uwagi: jest to zabawa polisensoryczna, dostarcza dziecku wielu bodźców i kształtuje relacje dziecka z inną osobą (rodzicem) oraz z przedmiotem. Ćwiczenie 4 również zaliczane jest do kształtowania pewności grawitacyjnej.

Ćw.8

Malowanie rąk, stóp farbami

Ćwiczenia polisensoryczne

Przybory: farby plakatowe, oleiste, kartka papieru, kredki. Zabawa polega na robieniu odbitek rąk i stóp dziecka na papierze. Dziecko zanurza rękę w farbie oleistej lub maluje rękę pędzelkiem farbą plakatową i następnie odbija ją na kartce. Innym wariantem jest malowanie konturów ręki lub stopy, lub malowanie obydwiema rękami różnych przedmiotów, wzorów itp.

Cel

• dziecko uczy się jak postrzegać swoje ciało
• kształtowanie relacji pomiędzy przedmiotem a ciałem
• doznaje dodatkowych bodźców
• kształtowanie koordynacji oko‑ręka
• dodatkowo dziecku można puścić muzykę — kształtowanie percepcji słuchowej

Ćwiczenia 7, 5 i 3 również są ćwiczeniami polisensorycznymi.

Ćw.9

Obrazki

Przybory

• książka z obrazkami różnych części ciała

Zabawa polega na tym, że pokazujemy dziecku obrazek w książce, np. nosa, a dziecko ma dotknąć swój nos, powtarzając słowo.

Cel

• kształtowanie somatognozji
• kształtowanie percepcji wzrokowej i słuchowej