Metoda Dobosiewicz

Znajduje zastosowanie w zachowawczym leczeniu dziecięcych i młodzieńczych skolioz idiopatycznych.

Według tej metody czynnikiem powstawania i progresji wady są

• spłycenie kifozy piersiowej
• rotacja kręgosłupa
• rotacja klatki piersiowej

W wyniku zmian dochodzi do asymetrycznego napięcia mięśniowego, zmniejszenia zakresu ruchomości klatki piersiowej z asymetrycznym ustawieniem żeber i spłycenia kifozy piersiowej.

Charakterystycznymi elementami tej metody są

1. asymetryczne ćwiczenia oddechowe
2. symetryczne, odciążające pozycje wyjściowe

Jest to metoda samodzielna oraz może być stosowana w leczeniu skojarzeniowym z gorsetem typu Cheneau. Składa się z:

• fazy wstępnej (kinezyterapia i fizykoterapia)
• właściwych ćwiczeń czynnej, segmentarnej, trójpłaszczyznowej korekcji deformacji, poprzedzonej mobilizacją
• ćwiczeń utrwalających korekcję skrzywienia

Metoda ta poza oddziaływaniem na deformację kręgosłupa wpływa również na funkcję układu oddechowego.

Cele metody

1. Unieruchomienie żeber (stawów żebrowo-żebrowych i żebrowo-poprzecznych) po stronie wklęsłości skrzywienia oraz mobilizacja poszczególnych segmentów ruchowych.
2. Zahamowanie rotacji kręgów poprzez zwiększenie kifozy piersiowej i zmniejszenie lordozy w odcinku piersiowo-lędźwiowym.
3. Uzyskanie pozycji skorygowanej i wyrównanie się czynności bioelektrycznej mięśni strony wklęsłej i wypukłej skrzywienia.
4. Utrwalenie uzyskanej korekcji w pozycji pionowej i podczas chodu.

Cele te realizowane są poprzez:

I - pozycja

II – pozycja

III – pozycja

1. Asymetryczną mobilizację klatki piersiowej i kręgosłupa w trzech symetrycznych pozycjach wyjściowych z wykorzystaniem bodźców proprioceptywnych i eksteroceptywnych.
2. Asymetryczną mobilizację klatki piersiowej i kręgosłupa oraz jej derotację w pozycji kifotycznej.
3. Utrwalenie uzyskanej korekcji poprzez skurcz izometryczny mięśni w pozycji antygrawitacyjnej.

Opis ćwiczeń

Rozgrzewka

Ćwiczenie 1 – „test Thomasa”

Pozycja wyjściowa

Ruch

Wskazówki

• kontrola ustawienia stopy i kończyny dolnej (w osi stawów; nie może się skręcać do wewnątrz ani na zewnątrz)
• stopę można ustabilizować poprzez oparcie jej o ścianę
• dociskać kolano kończyny leżącej do podłoża (nie może się unosić ponad podłoże)
• celem ćwiczenia jest rozciągnięcie mięśni

Ćwiczenie 2 – „objaw Lasequa”

Pozycja wyjściowa

Ruch

Wskazówki

• kontrola ustawienia całej kończyny dolnej (przy zgięciu kończyny dolnej obserwować, żeby udo nie skręcało się do wewnątrz ani na zewnątrz)
• stopę można ustabilizować poprzez oparcie jej o ścianę
• dociskać kolano kończyny leżącej do podłoża (nie może się unosić ponad podłoże)
• celem ćwiczenia jest rozciągnięcie mięśni

Ćwiczenie 3 – „syczenie”

Pozycja wyjściowa

Ruch

Wskazówki

• w pozycji wyjściowej zrobić głęboki wdech, a następnie wykonać ruch (uniesienie stóp skierować w stronę twarzową – zgięcie grzbietowe; unieść kończyny górne na podłoże; wykonać wydech z „syczeniem”); pamiętać, aby podczas ruchu cofnąć szyję do tyłu i patrzeć w górę (np. sufit), nie napinać mięśni szyi i nie kierować głowy (brody) w przód
• kontrola ustawienia głowy i szyi
• cel: napięcie mięśni brzucha

Ćwiczenie 4 – wąż

Pozycja wyjściowa

Ruch

Wskazówki

• pośladki ustabilizowane (nie ruchome); wykonywać za pomocą kończyn górnych ruchy wijące
• elongacja kręgosłupa
• na zakończenie wykonać skłon w przód; można dodać docisk terapeuty

Pozycje

Pozycja I	Uruchamia odcinek szyjny i górny piersiowy oraz klatkę piersiową. Wymaga ustawienia kończyn górnych i kończyn dolnych pod kątem 90°.
Pozycja II	Mobilizuje głównie klatkę piersiową oraz segment środkowy i dolny kręgosłupa piersiowego. Wymaga ustawienia kończyn górnych pod kątem rozwartym, a kończyn dolnych pod kątem 90°.
Pozycja III	Mobilizuje głównie segment lędźwiowy kręgosłupa. Wymaga ustawienia kończyn górnych w oparciu na przedramionach i pod kątem mniejszym niż 90°, a kończyn dolnych pod kątem 90°.

Ruch odbywa się poprzez asymetryczne oddychanie trójpłaszczyznowe (rozciągnięcie struktur po stronie wklęsłej skrzywienia, a wydech służy derotacji strony wypukłej skrzywienia) z równoczesnym napięciem izometrycznym mięśni w pozycji skorygowanej.

Wskazówki do ćwiczeń

• ręce ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów barkowych, lekko zgięte stawy łokciowe (aby nie było przeprostów)
• ciężar ciała równomiernie rozłożony na obie strony ciała
• wykonać „koci grzbiet”
• prawidłowe ustawienie odcinka lędźwiowego w pozycji pośredniej
• ustawienie kolców biodrowych przednich na tej samej wysokości
• stawy kolanowe ustawione w tej samej pozycji w jednej linii, na szerokość stawów biodrowych
• stopy ustawione w tej samej pozycji w jednej linii; nie mogą kierować się do środka ani na zewnątrz
• podczas nabierania powietrza i „syczenia” kontrolować, czy ciężar ciała nie przeniósł się na jedną ze stron; kontrolować ustawienie stawów barkowych (tendencja do obniżania jednego z nich), stawów biodrowych (tendencja do unoszenia lub rotowania jednej strony)

Wdech

Wydech

Pozycja wyjściowa

Wdech

Ruch odbywa się poprzez asymetryczne oddychanie trójpłaszczyznowe (rozciągnięcie struktur po stronie wklęsłej skrzywienia, a wydech do derotacji strony wypukłej skrzywienia) z równoczesnym napięciem izometrycznym mięśni w pozycji skorygowanej.

Wskazówki do ćwiczeń

• ręce ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów barkowych, lekko zgięte stawy łokciowe (aby nie było przeprostów)
• ciężar ciała równomiernie rozłożony na obie strony
• wykonać „koci grzbiet”
• prawidłowe ustawienie odcinka lędźwiowego w pozycji pośredniej
• ustawienie kolców biodrowych przednich na tej samej wysokości
• stawy kolanowe ustawione w tej samej pozycji w jednej linii na szerokość stawów biodrowych
• stopy ustawione w tej samej pozycji w jednej linii; nie mogą kierować się do środka ani na zewnątrz
• podczas nabierania powietrza i „syczenia” kontrolować, czy ciężar ciała nie przeniósł się na jedną ze stron — jeśli tak, zwrócić uwagę, żeby bardziej obciążyć stronę przeciwną; kontrolować ustawienie stawów barkowych i biodrowych. Pomiędzy poszczególnymi pozycjami wykonuje się tzw. przerywnik.

Pozycja IV a	W pozycji siadu skulonego
Pozycja IV	W pozycji siadu płaskiego + pochylenie tułowia w przód
Pozycja V a	kontrola ustawienia głowy (stanąć z boku i z tyłu, sprawdzić, czy szyja nie wystaje nadmiernie do przodu) kontrola ustawienia barków (czy stawy barkowe są ustawione na tym samym poziomie)
Pozycja V	kontrola ustawienia głowy (stanąć z boku i z tyłu; sprawdzić, czy szyja nie jest w protrakcji) kontrola ustawienia barków (czy stawy barkowe są ustawione na tym samym poziomie) wciągnięty brzuch kontrola kolców biodrowych (na tym samym poziomie) kontrola miednicy („podwinąć ogonek”) kontrola ustawienia kończyn dolnych (stopy na szerokość stawów biodrowych) podczas wydechu („syczenia”) kontrolować, żeby nie było pochylenia tułowia do tyłu ani do przodu

Bibliografia:
K. Dobosiewicz – Boczne idiopatyczne skrzywienia kręgosłupa, ŚLAM, Katowice 1997
K. Dobosiewicz – Neurophysiological mechanism of the unloading reflex as a prognostic factor in the early stages of idiopathic adolescent scoliosis. European Spine Journal, 1997, 6/2, 93–97
A. Zembaty – Kinezyterapia tom II

Opracowanie: E. Nowak