Skale i wskaźniki stosowane w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa

• BASDAI
• BASMI (Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index)
• BASFI (Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index)
• ASAS20
• ASAS40
• ASAS5/6

BASDAI

To wskaźnik aktywności choroby. Oblicza się go za pomocą formularza składającego się z 6 pytań dotyczących 5 głównych objawów ZZSK, tj.: zmęczenia, bólu kręgosłupa, bólu lub obrzęku stawów, zapalenia ścięgien i więzadeł oraz sztywności porannej. W formularzu określa się natężenie bólu, zmęczenia i dyskomfortu w skali 0–10 (od najsłabszego do najsilniejszego). Wynik BASDAI oblicza się jako uśrednienie odpowiedzi (z uwzględnieniem średniej pytań o poranną sztywność), co daje wynik w skali 0–10 i pozwala na monitorowanie aktywności choroby.

BASMI

Określa się w skali 0–10 punktów, w której 0 oznacza ruchomość stawów bez ograniczeń, a 10 – duże ograniczenia w ruchomości. Składa się z pięciu pomiarów klinicznych wykonywanych w celu oceny stanu stawów osiowych, obejmujących m.in. ruchomość szyjno–piersiową oraz elastyczność i ruchomość odcinka lędźwiowego. Stosowany jest do oceny postępu ograniczeń ruchomości oraz efektywności terapii fizjoterapeutycznej.

BASFI

To wskaźnik funkcjonalności ZZSK. Jest to formularz opracowany przy współudziale chorych. Składa się z 10 pytań: pierwsze 8 dotyczy oceny ograniczeń funkcjonalnych związanych z przebiegiem choroby, a dwa ostatnie oceniają zdolność pacjenta do radzenia sobie w życiu codziennym. Określa się go za pomocą analogowej skali wzrokowej od „łatwo” do „niemożliwe” (skala 0–10). BASFI jest narzędziem samodzielnego zgłaszania funkcji i często używanym do monitorowania zmian w czasie.

ASAS20

Oznacza poprawę o co najmniej 20% (i co najmniej 1 punkt w skali 0–10) w co najmniej 3 z 4 kryteriów: ocenie ogólnej pacjenta, bólu kręgosłupa, funkcji (BASFI) oraz zapaleniu (średnia pytań o poranną sztywność z BASDAI). Dodatkowo nie powinno być pogorszenia w pozostałym kryterium.

ASAS40

Oznacza poprawę o co najmniej 40% (i co najmniej 2 punkty w skali 0–10) w co najmniej 3 z 4 kryteriów: ocenie ogólnej pacjenta, bólu kręgosłupa, funkcji (BASFI) oraz zapaleniu (średnia pytań o poranną sztywność z BASDAI), bez pogorszenia w pozostałym kryterium.

ASAS5/6

Określa poprawę o co najmniej 20% (i co najmniej 1 punkt w skali 0–10) w co najmniej 5 z 6 kryteriów: ocenie ogólnej pacjenta, bólu kręgosłupa, funkcji (BASFI), zapaleniu (średnia pytań o poranną sztywność z BASDAI), mobilności kręgosłupa oraz wartościach białka ostrej fazy (np. CRP).

Bibliografia

• Bachta A, Raczkiewicz A, Tłustochowicz M et al.: Wczesne efekty terapii lekami anty‑TNF u chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – badanie obserwacyjne. Reumatologia 2011; 49(6): 404-410
• Davis JC, Dennis R, Van der Heijde DM et al.: Health‑Related Quality of Life Outcomes in Patients With Active Ankylosing Spondylitis Treated With Adalimumab: Results from a randomized controlled study. Arthritis and Rheumatology 2007; 57(6): 1050-1057